ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦਾ 650ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਕਿਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ ? - ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਬੁਢਲਾਡਾ

ਸਿਰਫ਼ ਜਸ਼ਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ?
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦਾ 650ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ 2027 ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਪਰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ —
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀ ਹੈ ?
ਕੀ 650ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਨਗਰ ਕੀਰਤਨਾਂ, ਮੰਚਾਂ, ਲੰਗਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹੇਗਾ ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਵਿਰਾਸਤ ਛੱਡਣ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤਾਂਗੇ ?
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ 600ਵਾਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮਨਾ ਸਕੇ।
ਅੱਜ ਤੋਂ  50 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 700ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਆਵੇਗਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੱਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।  700ਵਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ ।
ਇਸ ਲਈ 650ਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰੇ।
ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਲਗਭਗ 50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਜਿੰਨੀ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾ ਮੋਬਾਈਲ ਸਨ, ਨਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਨਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ।
ਅੱਜ ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਉੱਚੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਡਾਕਟਰ, ਵਕੀਲ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਤਜਰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਕੋਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਹੈ।
ਫਿਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਤਜਰਬਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਕੰਮ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ ?
ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ‘ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ’ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ’ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ’ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ—
‘ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ’ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਸਾਡੇ ਸਾਂਝੇ ਕਦਮ ਕਿਥੇ ਹਨ ?
ਜੇ ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕਲਪਨਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ, ਬਰਾਬਰੀ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਖੋਜ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਾ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ  ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ ਬਸਾਉਣ ਦੀਆਂ ਡੀਂਗਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅੱਜ ਦੂਰ ਦੂਰ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਨ ਬੜੇ ਥੋੜੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ?
ਇੱਥੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤੇ 650ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਕੀ ਸਥਾਈ ਯੋਜਨਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ?
ਸੰਤ ਸਮਾਜ 650ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ?
ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਝੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਵਰਤੋਂ  ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ।
ਜੇ ਸੰਗਤ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦਾ ਜਾਨਣਾ ਕੋਈ ਅਤਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਪੱਕਾ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ , ਸਮਾਗਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਸਮਾਗਮ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਲਾਭ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਲੰਗਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੰਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਕਿਤਾਬ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ 650ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਜਸ਼ਨ ਵੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ।
ਮੇਰਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
1. ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਕਾਸ ਮੰਚ  (ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੇ)
ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੰਚ ਬਣੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਡਾਕਟਰ, ਵਕੀਲ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰਿਟਾਇਰਡ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਖੋਜਕਰਤਾ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹੋਰ ਯੋਗ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, 100 ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਜਾ ਵੱਧ ਘੱਟ) ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
2. ਰਿਟਾਇਰਡ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਇਕ ਮਜਬੂਤ ਸਗੰਠਨ ਬਣੇ ।
ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਲੰਮਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ  ਨਾਲ  ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ, ਨੌਕਰੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਬਾਰੇ ਸੇਧ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
3. ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ-
ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਖੋਜ-ਲੇਖ, ਆਡੀਓ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਗਿਆਨ-ਭੰਡਾਰ ਹੋਵੇ ਜੋ ਅੱਜ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, 700ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੀ ਵਰਤ ਸਕੇ।
4. ਹਰ ਸਾਲ 100 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਣਹਾਰ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ, ਕਰੀਅਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 100 ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
5. “ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ—ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ”
ਜਿਹੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਵੇ।
ਜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈ ਲੈਣ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
6. ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ ਵਿਚਾਰ ਸੰਮੇਲਨ
ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਮੇਲਨ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾ ਹੋਣ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖਿਆ, ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਬਰਾਬਰੀ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਔਰਤਾਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਰਗੇ ਮਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਲਿਖਤੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
7. “650 ਤੋਂ 700” ਦਾ 50 ਸਾਲਾ ਰੋਡਮੈਪ
650ਵੇਂ ਤੋਂ 700ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ, ਸਾਹਿਤ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਗਿਆਨ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਟੀਚੇ ਹੋਣ।
8. ਹਰ ਸਾਲ ਜਨਤਕ ਹਿਸਾਬ
ਜਿਹੜੀ ਸੰਸਥਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਸਾਲ ਦੱਸੇ ਕਿ—
- ਕਿੰਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ?

- ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਦਿੱਤੇ?

- ਕਿੰਨੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਹੋਏ?

- ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜਾਂ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਤਿਆਰ ਹੋਈ?

- ਕਿੰਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ?

- ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਖਰਚ ਹੋਇਆ?

ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਹੀ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ।

ਪਹਿਲੇ 90 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਪਹਿਲੇ 30 ਦਿਨ:

10–15 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਟੀਮ ਬਣੇ, 100 ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮੰਚ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।

31 ਤੋਂ 60 ਦਿਨ:

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ, ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਮੰਡਲੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।

61 ਤੋਂ 90 ਦਿਨ:

ਪਹਿਲਾ ਬੇਗ਼ਮਪੁਰਾ ਵਿਚਾਰ ਸੰਮੇਲਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ “650 ਤੋਂ 700” ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੋਡਮੈਪ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।

ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ

650ਵਾਂ ਸਾਲ ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਯਾਦ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕ ਹਨ।

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਲੋਕ ਹਨ।

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ।

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ।

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਰੋਤ ਵੀ ਹਨ।

ਹੁਣ ਲੋੜ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ।

ਆਓ, 650ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਨਾਈਏ ਨਾ।

ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਣਾਈਏ।

ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਜਿਸਦਾ ਲਾਭ 700ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।

ਅਜਿਹੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਮਾਣ ਕਰ ਸਕਣ।

ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕਹੇ—

“650ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵੀ ਰੱਖੀ ਸੀ।”

ਸ਼ਾਇਦ ਗੁਰੂ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਇਹੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੋਵੇਗੀ—
 ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਬੁਢਲਾਡਾ
94176 42327