ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਈਕਲਾਂ 'ਤੇ,
ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਨੇ।
ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਬੈਗ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ,
ਅਣਖ ਤੇ ਮਾਣ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਬਣਾਕੇ,
ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਨੇ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੇਖੋ,
ਹਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਸ ਜਗਾਉਂਦੇ ਨੇ।

ਰਚਨਾਕਾਰ: ਅਮਨਜੋਤ
ਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕੌਰ
ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਬਡਰੁੱਖਾਂ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ, ਪੰਜਾਬ

31 ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਦਿਨ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਦਿਨ ਸੰਨ 1940 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ਼ਹੀਦ ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਪੈਂਟਨਵਿਲੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਰੱਸਾ ਚੁੰਮ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋੱਚ ਬਲਿਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਭਿਮਾਨ, ਅਣਖ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅਮਰ ਗਾਥਾ ਹੈ।
ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਸਾਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣ
13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਖੂਨੀ ਸਾਕੇ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਨਿਹੱਥੇ ਅਤੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਭਾਰਤੀਆਂ 'ਤੇ ਚਲਾਈਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਘਟਨਾ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਛੱਡਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਨਿਆਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਚੁਕਾਉਣ ਦਾ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ।
21 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਬਦਲਾ
ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਣ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਲਗਭਗ 21 ਸਾਲ ਤੱਕ ਧੀਰਜ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਪਹੁੰਚੇ। 13 ਮਾਰਚ 1940 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕੈਕਸਟਨ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਸਾਕੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਮਾਈਕਲ ਓ'ਡਵਾਇਰ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ।
ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੰਦੇਸ਼
ਸ਼ਹੀਦ ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨਿਡਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ। ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ "ਰਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ" ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੀ ਝਲਕਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਸ਼ਹੀਦ ਉਧਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਮਰਪਣ, ਸਬਰ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਅਣਖ ਨਾਲ ਜਿਊਣਾ ਹੀ ਸੱਚੀ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਬਲਿਦਾਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਪੂਤ ਨੂੰ ਕੋਟੀ-ਕੋਟੀ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।

ਰਚਨਾਕਾਰ: ਅਮਨਜੋਤ
ਸਾਇੰਸ ਟੀਚਰ
ਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕੌਰ
ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਬਡਰੁੱਖਾਂ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ, ਪੰਜਾਬ

ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅੱਜ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
• ਜਨਮ: ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਮਾਰਚ, 1962 ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
• ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ: ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਟੈਗੋਰ ਬਾਲ ਨਿਕੇਤਨ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
• ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ: ਉਸਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਐਰੋਨੌਟਿਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ।
ਨਾਸਾ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ
ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਦਾ ਸੀ। 1994 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਚੋਣ ਨਾਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਵਜੋਂ ਹੋਈ।
• ਪਹਿਲੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ: 19 ਨਵੰਬਰ, 1997 ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ 'ਕੋਲੰਬੀਆ' ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਉਡਾਣ ਭਰੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਈ।
ਦੂਜੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦੁਖਾਂਤ
ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰਾ 16 ਜਨਵਰੀ, 2003 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ 'ਕੋਲੰਬੀਆ ਐਸ.ਟੀ.ਐਸ-107' ਸੀ।
• ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 6 ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ।
• ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ: 1 ਫਰਵਰੀ, 2003 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਟੁੱਟ ਕੇ ਖੇਰੂੰ-ਖੇਰੂੰ ਹੋ ਗਿਆ।
• ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ 7 ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ
ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਨੂੰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
• ਕਾਂਗਰੈਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਮੈਡਲ ਆਫ ਆਨਰ (ਅਮਰੀਕਾ)
• ਨਾਸਾ ਸਪੇਸ ਫਲਾਈਟ ਮੈਡਲ
• ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਾ-ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਅਮਨਜੋਤ
ਸਾਇੰਸ ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ
ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ 
ਸਕੂਲ (ਸ.ਸ.ਸ.ਸ.) ਸ਼ੇਰੋਂ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ

ਡਾ. ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ "ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਮੈਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ।

ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ

ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1931 ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੈਨੁਲਾਬਦੀਨ ਇੱਕ ਬੇੜੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਆਸ਼ੀਅੰਮਾ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਸੁਆਣੀ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ।

ਸਿੱਖਿਆ : ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ ਕਾਲਜ, ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ( ਫਿਜਿਕਸ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ  ਤੋਂ ਏਰੋਸਪੇਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਫ਼ਰ
ਕਲਾਮ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (ਡੀਆਰਡੀਓ) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ਇਸਰੋ) ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ:
• ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚ ਵਹੀਕਲ (ਐੱਸਐਲਵੀ-3) ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ।
• ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਰਗੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
• 1998 ਵਿੱਚ ਪੋਖਰਣ- 2ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੀਖਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
ਡਾ. ਕਲਾਮ 2002 ਤੋਂ 2007 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ 11ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ"  ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵੱਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ:
• ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1981)
• ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ (1990)
• ਭਾਰਤ ਰਤਨ (1997) - ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ।
ਦੇਹਾਂਤ
27 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਾਂਗ (ਮੇਘਾਲਿਆ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਕਚਰ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਲਾਮ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਵਿਚਾਰ:
1.    "ਸੁਪਨੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਸੁਪਨੇ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੌਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।"
2.    "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੜਨਾ ਸਿੱਖੋ।"

ਅਮਨਜੋਤ

ਸਾਇੰਸ ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ
ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ
 ਸਕੂਲ (ਸ.ਸ.ਸ.ਸ.) ਸ਼ੇਰੋਂ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ