ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਚੋਣੀ ਤਾਪਮਾਨ ਚੜ੍ਹਿਆ
2027 ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਆਵੇਗੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ?--ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰੀ
ਆਪ’ ਲਈ ਸੱਤਾ ਬਚਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ—ਕੀ ਚੰਨੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਿਹਰਾ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਆਸੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਭਾਲ?
2027 ਦੀ ਜੰਗ: ‘ਆਪ’ ਦੀ ਸੱਤਾ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕਸਰਤ, ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼, ਭਾਜਪਾ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਮਾਨ-ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੀਜੀ ਧਿਰ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੇਖ | ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਸਮਾਂ ਪਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਚੋਣੀ ਗਰਮੀ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਚੌਰਾਹਿਆਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਚਰਚਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣ, ਵਾਅਦੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਪੱਤੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ।
2027 ਦੀ ਚੋਣ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਚੋਣ ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ, ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਆਪਣੇ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪਰਖ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਮੰਜ਼ਰ ਨੂੰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
‘ਆਪ’ ਲਈ ਸੱਤਾ ਬਚਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ 2027 ਦੀ ਚੋਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਿਆਸੀ ਪਰਖ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗੀ, ਜਦਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨਗੀਆਂ।
ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ‘ਆਪ’ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇੱਕਤਰਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ—ਕੀ ਚੰਨੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਚਿਹਰਾ?
ਕਾਂਗਰਸ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਉੱਭਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਈ ਲੋਕ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੀ ਟੱਕਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਚੋਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਕਾਂਗਰਸ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਚਿਹਰਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਨੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਛਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਰ ਚੋਣੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਯਕੀਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੰਗਠਨ, ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ, ਧੜੇਬੰਦੀ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖੇਗੀ।
ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ—ਪੁਰਾਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਾਦ?
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਈ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਹੈ। ਬੇਅਦਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਸਿਰਸਾ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਮੁੜ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ—ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਚਿਹਰਾ
ਇਸ ਸਾਰੇ ਸਿਆਸੀ ਮੰਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਰਵਾਇਤੀ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਠਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਾਲਵਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਝੇ ਤੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਗਰੂਰ, ਬਰਨਾਲਾ, ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਪਟਿਆਲਾ, ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਮਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪਕੜ ਹੈ। ਇਹ ਪਕੜ 2027 ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਚੋਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਚੋਣੀ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਾਲਣ ਦੇ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ—ਨਵੇਂ ਸਿਆਸੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਭਾਲ?
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਰਗ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਵਾਂ ਸਿਆਸੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਗ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਨਵੀਂ ਸਿਆਸੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਕੇਂਦਰਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਬਾਹਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਰਟੀ ਅੰਦਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਸਿਰਫ਼ ਆਗੂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੰਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨ ਅਤੇ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤਾਂ?
2027 ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਚੋਣੀ ਸਮਝੌਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵੋਟ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਮੰਚ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣੀ ਗਣਿਤ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਣ ਲੜਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਕਾਂਗਰਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ 2027 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੋਣੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਫੈਕਟਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ—ਚਿਹਰੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬ
ਭਾਜਪਾ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਪੈਰ ਜਮਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਜਾਂ ਐਲਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਵੋਟਰ ਸਥਾਨਕ ਮੁੱਦਿਆਂ, ਕਿਸਾਨੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੋਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਧਿਰਾਂ—ਕਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਅੱਜ ਸੀਮਤ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਸਵੀਰ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੀਪੀਆਈ ਅਤੇ ਸੀਪੀਐੱਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਆਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸੀ।
ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੱਬੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਚੋਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀਮਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇਕਰ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਖੱਬੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਚੋਣੀ ਸਮਝੌਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੱਬੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਕੈਡਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜੁੜਾਅ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ—ਦੋਆਬੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਉਭਰਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੋਆਬਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਧਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੁਣ BSP ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੋਟਰਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ BSP ਕਿਸੇ ਚੋਣੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕੁਝ ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਚੋਣੀ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੋਟਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਲੀਪਾਪ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ
ਇਸ ਸਾਰੀ ਸਿਆਸੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿਰਦਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਆਮ ਵੋਟਰ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੋਟਰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਕਿਸਾਨੀ, ਨਸ਼ਾ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਉਦਯੋਗ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਜਵਾਬ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
2027—ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਆਵੇਗੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ?
ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ 2027 ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਏਗਾ। ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ—ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
‘ਆਪ’ ਲਈ ਸੱਤਾ ਬਚਾਉਣਾ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰਖ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ। ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਪਕੜ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਚੋਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਵੇਂ ਸਿਆਸੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ।
ਜੇ ਮਾਨ ਅਤੇ ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਝੌਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਣ ਲੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਕਾਂਗਰਸ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਿਆਸੀ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੋਟਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ।
2027 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਂਗਲ ’ਤੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਕਰੇਗੀ।
ਗੁਰਭਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗੁਰੀ
