ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ ਦਾ ਮਸਲਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹਰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਦੁੱਧ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਬੇਰੋਕਟੋਕ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਪੋਲਿਊਸ਼ਨ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ “ਦੁੱਧ ਜਾਂਚ ਕੇਂਦਰ” ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਫੀਸ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਸਕਣਗੇ।ਜਦੋਂ ਦੁੱਧ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਡਰ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਕੜੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰੀ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਐਲਾਨਾਂ ਅਤੇ ਦਾਵਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਾ ਰਹਿਣ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਜਾਂਚ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਅਸਲ ਹੱਲ ਹੈ।ਦੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਘਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।

ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ,, ਬਟਾਲਾ

ਹਰ ਸਾਲ 16 ਮਈ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੇਂਗੂ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਵਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡੇਂਗੂ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ, ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਡੇਂਗੂ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ।

ਡੇਂਗੂ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਏਡੀਜ਼ ਏਜਿਪਟਾਈ ਨਾਮਕ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕਟਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਛਰ ਗੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੂਲਰ, ਫੁੱਲਦਾਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਟਾਇਰ, ਛੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਪਏ ਬਰਤਨ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਨੁਕੂਲ ਥਾਂਵਾਂ ਹਨ।

ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਲੱਛਣ

ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕਟਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹਨ:

* ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ
* ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਰਦ
* ਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਦਰਦ
* ਮਤਲੀ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ
* ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਲਾਲ ਦਾਨੇ
* ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
* ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨੱਕ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਖੂਨ ਆਉਣਾ

ਜੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਡੇਂਗੂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ

ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਹੈ।

* ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੂਲਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ।
* ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਟੈਂਕੀਆਂ, ਡਰੱਮ ਅਤੇ ਬਾਲਟੀਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖੋ।
* ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
* ਪੂਰੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ।
* ਮੱਛਰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰੀਮ, ਸਪਰੇਅ ਅਤੇ ਮੱਛਰਦਾਨੀ ਵਰਤੋ।
* ਬੁਖਾਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਖੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।

ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤ

ਡੇਂਗੂ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਯਤਨ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਗਲੀ ਅਤੇ ਮੋਹੱਲੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕੇ।

ਆਓ ਕਰੀਏ ਸੰਕਲਪ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੇਂਗੂ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਆਓ ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਕਰੀਏ— ਨਾ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਨਾ ਡੇਂਗੂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਪਸਾਰਣ ਦੇਵਾਂਗੇ।

ਨਾਅਰਾ:

“ਸਫ਼ਾਈ ਅਪਣਾਓ, ਡੇਂਗੂ ਮਿਟਾਓ; ਜਾਗਰੂਕ ਬਣੋ, ਪਰਿਵਾਰ ਬਚਾਓ।”
      ਪੇਸ਼ਕਸ਼:::::: ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ  ਮੋ:  90413,,40053  ਬਟਾਲਾ

ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਬਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਕਾਰਜ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋਣਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅੰਤਰ ਨਿੱਜੀ ਦੋਸ਼ਾਰੋਪਣ, ਤਾਨੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਘਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੋਚ, ਸੰਯਮਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਨੇਤਾ ਜਨਤਕ ਮੰਚਾਂ ਤੋਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿੱਜੀ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਮਾਜ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਗਲਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।ਸ਼ਬਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਮੁੱਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਆਸੀ ਚਰਚਾ ਨਿੱਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਢੰਗ
ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਲੋਚਨਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੜਵੀ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਅੱਜ ਲੋੜ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ। ਜੇਕਰ ਸਿਆਸਤ ਵਿਕਾਸ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਜਨ-ਹਿੱਤ ’ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਸਿਆਸਤ ਸਿਰਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਰੋਪਣ ਅਤੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੀਆਂ।ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸਦੀ ਏਕਤਾ, ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਗੂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆਦਾ ਰੱਖੇ, ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਗੱਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਏ। ਇਹੀ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹਿਤ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਹੈ।

ਪੇਸ਼ਕਸ਼::::::: ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਟਾਲਾ ਮੋ:90413,, 40053

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ (ਇਕ ਮਈ ਦਿਵਸ), ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ । ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਇਕ ਮਈ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ 8 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਦਿਨ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ।ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਇਕ ਮਈ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਘੱਟ ਤਨਖਾਹਾਂ, ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਮਕਾਜੀ ਹਾਲਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਹੈ।ਇਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਹੋਣ, ਫੈਕਟਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਾਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ। ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਮਈ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਇਕਤਾ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਸਾਡਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
  ਪੇਸ਼ਕਸ਼:::;,:: ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ,, ਬਟਾਲਾ ਮੌ,, 9041340053

ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ "ਡਾਕਟਰ ਦਿਵਸ" ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਪੋਸਟਰ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹੀ ਪੇਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਦੇ "ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਰੂਪ" ਦੀ ਸਨਮਾਨਤ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਡਾਕਟਰ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਲਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦੇ, ਸਹਾਰਾ ਬਣਦੇ ਤੇ ਇਕ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਲਾਸਾ ਵੀ।

ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ, ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ "ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ?"
ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — "ਕੇਸ ਵਾਲਾ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਲੱਗਦਾ?"
ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬੈਂਕ ਬੈਲੈਂਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ-ਪਿੰਡਾਂ ਚੀਕਾ ਉੱਡ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ। ਅੱਜ ਦੇ "ਕਰੋੜਪਤੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ" ਵਿਚ ਜੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਡਿਪਾਜ਼ਿਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਾਂਸ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਬਿਲ ਕੱਟਣ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਡਾਕਟਰੀ ਹੁਣ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਇਹ "ਮੁਲਟੀ-ਸਪੈਸ਼ਲਟੀ ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਮਾਡਲ" ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਈਸੀਯੂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਹੀਂ, ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਲੇਖ ਸਾਰਿਆਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਜੋ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਦੌਲਤ ਦੀ ਚਾਬੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਭ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਸਫ਼ੈਦ ਕੋਟ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ।

ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ — ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਾਂ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਭੁਲਦੀ, ਇੱਕ ਅਸਲ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਭੁਲਦਾਅੱਜ ਡਾਕਟਰ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਸਿਰਫ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਸਵਾਲ ਵੀ ਰੱਖੀਏ:ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜੋ ਚੁੱਕਦੇ ਸਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਚੁੱਕਦੇ ਨੇ ਸਿਰਫ ਫੀਸ ਦੀ ਰਸੀਦ?

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਖਰਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗੀਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਾਨੂੰ ਝੰਝੋੜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਂਤਮਈ ਲਹਿਰ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿਰਕਾਲੀ ਸੁਖ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਨ-ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਬ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ:
> "ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਗੱਡੀ ਲੱਧੀਏ, ਪੜ੍ਹਿ ਪੜ੍ਹਿ ਭਾਰੁ ਉਠਾਇ।"
ਜੇ ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੰਡਿਤ, ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਪਾਠੀ ਰੱਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ। ਪਰ ਨਹੀਂ — ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਰਸਤਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਚੀਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਤਾਂ ਆਪ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਜਾਣ ਲਈ ਸਿਰਫ "ਦਿੱਲੀ" ਦੇ ਨਾਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਗੰਮਤਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ — ਉੱਧਰ ਤੁਰਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਸਤੇ ਦੀ ਧੂੜ ਲਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਉਮੈ ਦੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਜਿੱਤਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਰੋਟੀ ਦੇ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ ਲਵੇਗਾ? ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਰੋਟੀ ਖਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰਲੀ ਖਾਲੀਪਨ ਨਹੀਂ ਭਰਦੀ। ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਨਾਮ ਦੀ। ਨਾਮ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਣਾ – ਇਹੀ ਮਕਸਦ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਆਰਾਧਨਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਸਿਰਫ ਦੇਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ – ਉਹ ਤਾ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵੀ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਲਈ ਨਹੀਂ – ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ‘ਚ ਸਿਰਫ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣਾ ਕਿ “ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪੜ੍ਹਿਆ?”
ਸਵਾਲ ਹੋਵੇਗਾ –
> "ਤੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿੰਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ?"
"ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ?"
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਕਮਾਲ ਲਕੀਰ ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ:
> "ਕਰਣੀ ਬੀਜਿ ਸਚੁ ਫਲੁ ਪਾਏ, ਪਵਿਤੁ ਹੋਇ ਸੋ ਦਰਿ ਜਾਏ।"
ਰੱਬ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਚ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜਦਾ ਹੈ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਓ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਤੁਰੀਏ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ — ਤਾਂ ਕਿ ਪੜ੍ਹਨ-ਸੁਣਨ ਦੀ ਰੁਸ਼ਨੀ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕੇ।
ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਟਾਲਾ