" ਪੈਨ ਪੈਨਸਿਲ ਲਿਖਤ ਲਿਖਾਈ "
ਢੂੰਢਦੇ ਰਹਿ ਜਾਓਗੇ ਪੈਨ ਲਿਖਤ ਲਿਖਾਈ-
,ਨਹੀਂ ਲੱਭਣੀ ਕਾਪੀ ਦਵਾਤ ਤੇ ਸਿਆਹੀ॥
ਸ਼ਲੇਟ ਤੇ ਸਲੇਟੀ ਨਾਲ ਲਿਖ ਕੇ ਤੇ ਫੱਟੀ ਤੇ ਕਾਨੇ ਦੀ ਕਲਮ ਘੜ ਕੇ ਨਿਕੀ ਜਿਹੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਦਵਾਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਘੋਲ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਤ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰਲੇ ਟਾਂਵੇ ਇਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਬਚੇ ਹਨ। ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੋਰ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਬੀਤੇ ਦੀ ਬਾਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਰੀ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਹਨ ਤੇ ਪਾਠਕ ਮੁੱਠੀ ਭਰ।
ਅਜੋਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਦੀ ਪਚਿਾਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ।ਕੱਚੀ ਪੈਨੋਸਲ ਤੇ ਸਿੱਕਾ ਪੈਨਸਿਲ ਹੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਹ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਕਰੋਨਾ ਕਾਲ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਇਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇ ਪੈਨ ਪੈਨਿਸਿਲ ਤੇ ਕਾਪੀ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।ਨਿਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਦਿਖਣ ਲਈ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਬੰਦ ਕਰਾਈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਹੱਥ ਤੇ ਵਰਦੀ ਗੰਦੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਸਫਾਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਕੱਚੀ ਪੈਨਸਿਲ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਿੱਕਾ ਪੈਨਸਿਲ ਵਰਤਣ।ਮਾਬਾਪ ਨੂੰ ਸਾਫ ਸੁਥਰੇ ਬੱਚੇ ਪਿਆਰੇ ਲਗਣ ਲਗੇ ਤੇ ਸਿਆਹੀ ਕਲਮ ਨਿੱਭ ਵਾਲੇ ਹੋਲਡਰ ਤੇ ਪੈਨ ਦਾ ਚਲਨ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਜਾਂ ਆਸਾਨੀ ਹੋਰ ਗਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਹਨ।
ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਲੱਤ ਲਗ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਫੋਨ ਤੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।ਹਰੇਕ ਲੇਖਕ ਫਿਰ ਬੜੇ ਤਮਾਕ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੌਂ ਲੱਖਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਮੈਸੇਜ ਆਏ।ਚਾਰ ਅੱਖਰ ਲਿਖ ਕੇ ਫੇਸ ਬੁੱਕ ਤੇ ਪਾਕੇ ਬੰਦਾ ਲੇਖਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਿਹਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਕਿਤੇ ਸੁਣਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਦੱਸ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਉੱਘਾ ਲਿਖਾਰੀ ਬਣ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਉੱਘਾ ਹੋਣ ਲਈ ਉਮਰ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਕਈਆਂ ਦੇ ਤੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉੱਘਾ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲਗਾ।
ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਬਹੁਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਵੀ ਧੜਾ ਧੜ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਬਾਰ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਯੁਟਿਉਬ ਤੇ ਲੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਵੇਖੌ ਸੁਣੋ ਤੇ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰੌ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੀ ਕਾਪੀ ਪੇਪਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,ਸੱਭ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੋਨ ਤੋਂ ਵੇਖ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਵਕਤ ਜਿਹਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੇਪਰ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਮੀਜ ਜਾਂ ਕੋਟ ਦੀ ਸਾਹਮਣੀ ਜੇਬ ਨਾਲ ਟੰਗਿਆ ਪੈਨ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਸਭਿਅਕ ਹੋਣ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਸੀ।
 
ਰੰਗ ਰੰਗ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਲੁਭਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸੋਹਣੇ ਸਜਾਵਟੀ ਪੱਤਰ ਨਕਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿਖ਼ਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਚੰਗੇਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬਣ ਮਹਿਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਅੱਜ ਕਲ ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਤਰ ਫੋਨ ਤੇ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਅੱਧ ਦਿਨ ਬਾਦ ਡਲੀਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਲਿਖਤਾਂ ਭਾਵਨਾ ਰਹਿਤ, ਜਜਬਾਤ ਰਹਿਤ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਗਲ ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਚੋਂ ਲਿਖੀ ਮਿਲਦੀ,ਖ਼ਵਰੇ ਅਜੋਕੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਜਜਬਾਤਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਜੀਅ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ "ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਕਲਮ ਦਾ ਵਾਰ ਜਿਆਦਾ ਘਾਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਜਿਆਦਾ ਅਸਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਪਰ ਹੁਣ ਕਲਮ ਵਿਚਾਰੀ ਖੁੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਵਾਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਮਿੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਲਮ ਦਾ ਵਾਰ ਅਮਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ,ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਕੁ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾ ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਆਮ ਸੀ।ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਾਲਮ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਛਪਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਪਾਠਕ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਹਖ਼ਤਾ ਭਰ ਉਡੀਕਦੇ ਸਨ॥ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਆਤਮਕਥਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਰੁਚੀ ਵੀ ਚਲਦੀ ਸੀ।ਲਿਖਣਾ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵਿਦਵਤਾ ਸੀ।ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਆਤਮਕਥਾ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਾਰੀ ਦੇ ਜਵਨ ਤੇ ਝਾਕਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸਿਖਿਆ ਜਰੂਰ ਦੇਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀ।
ਅਜੋਕੇ ਫੋਨ ਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਕੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣਗੇ।ਖੁੰਬਾਂ ਵਾਂਗ ਰੋਜ਼ ਉਗਦੇ ਤੇ ਖੁੰਬਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਮੁਰਝਾ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਦੇ ਪੰਜ ਨੰਬਰ ਇਨਾਮੀ ਮਿਲਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਅੋਸਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਹੁਣ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲ਼ਿਖਾਈ ਫਾਰਮੇਸਿਸਟ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਨੇ।
ਸਿਆਣੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਫੋਨ ਤੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।ਮੈਂ ਇਕ ਵੀਰ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਬਾਰੇ ਟੋਕਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ,'ਪਾਠਕ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਖਬਾਰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਫੋਨ ਤੇ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਾਇਕ ਲਿਖ ਭੇਜਦਾ ਹੈ,ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਸਿਆ ਕਿ ਫੋਨ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਲਿਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਬੋਲੀ ਜਾਈਦਾ ਹੈ ਤੇ ਛਪਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਪੈਲਿੰਗ ਗਲਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ "॥
ਲਓ ਜੀ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਣ ਦਾ ਤੇ ਝੰਝਟ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।ਫਿਰ ਵਿਚਾਰੀ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਪੈਨ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਏਗੀ?।ਕਾਲੇ ਅੱਖਰ ਤੇ ਸੁਨਿਹਰੀ ਅੱਖਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਹੁਣ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚੌ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਫੁੱਲ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਮਹਿਕਾਏਗਾ।ਹੁਣ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੜਿਆਂ ਵਰਕਾ ਕੋਈ ਭੁੱਲੀ ਵਿਸਰੀ ਯਾਦ ਤਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰਿਆ ਕਰੇਗਾ।ਹੁਣ ਸੰਦੂਖ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭੈ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਤਰ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਚ ਝਾਤੀ ਨਹੀਂ ਮਰਵਾਇਆ ਕਰਨਗੇ,ਤਨਹਾਈ ਦੇ ਪਲ ਤਨਹਾ ਹੀ ਗੁਜਰਨਗੇ।
 
ਫੋਨ ਦਾ ਘਟੋ ਘੱਟ ਖਰਚਾ 28 ਦਿਨ ਵਾਸਤੇ 200 ਰੁਪਏ ਹੈ।ਇੰਨਟਰਨੈਟ ਦਾ ਘਟੋ ਘੱਟ 700 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਹੈ।ਅਖਬਾਰ ਨੈੱਟ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ ।ਪਰ ਜੋ ਆਨੰਦ ਪੇਪਰ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਦਿਲਚਸਪ ਲਿਖਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਰੱਸ ਘੋਲਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਫੋਨ ਤੇ ਇਹ ਲੁੱਤਖ਼ ਕਿਥੇ।
 
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਕਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ-
" ਆਪਣੀ ਸਭਿਅਤਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾ ਗਵਾਓ ਸਾਥੀਓ
ਕਾਪੀ ਪੈਨ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਨਾ ਭੁਲਾਓ ਸਾਥੀਓ
ਉਠੋ ਭਰੋ ਪੈਨ ਵਿੱਚ ਸਿਆਹੀ==ਤੇ
ਖੱਤ ਲਿਖ ਸੱਜਣਾ ਦੇ ਪਾਸੇ ਪਾਓ ਸਾਥੀਓ"॥
ਫੇਸਬੁੱਕ,ਇੰਨਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਆਦਿ ਥੁੜਚਿਰੀਆਂ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਲਿਖਤ ਅਮਰ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀ ਹੈ।
 
ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁੱਡੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ।

" ਅਸੀਂ ਸਹਿੰਦੜ ਹਾਂ "
" ਬੰਦਾ ਕਰੇ ਤੇ ਬੰਦਾ ਸਹੇ "॥
(  ਜੀ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵਿਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹਿੰਦੜ ਹਾਂ-)
" ਸੋਚਾਂ ਸਮਝਾਂ ਦੀ ਗਠੜੀ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸ ਦਰ ਜਾਵਾਂ ਮੈਂ-
ਮਾਰਨ ਪੈਂਦੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲਾਂ ਜੇ,ਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਤੇ ਮਰ ਮਰ ਜਾਵਾਂ ਮੈਂ॥

ਅਕਸਰ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲਿਖਿਆ ਵੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿਚੋਂ  ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਉਡ ਪੁੱਡ ਗਈ ਹੈ।ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,'  ਸਬਰ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ,ਸੰਤੋਖ ਤੋਂ ਤਾਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ ਲੋਕ,ਬੱਸ ਸਵਾਰਥ ਹੀ ਸਵਾਰਥ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ,ਆਪੋ ਧਾਪੀ ਪਸਰੀ ਪਈ ਹੈ"।
ਨਹੀਂ ਅੈਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ-ਇਹ ਉਤਲੀ ਪਰਤ ਹੈ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੌ ਸੁਣੋ ਤਾਂ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ,ਸਬਰ ਦੀ ਹੱਦ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਤੇ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਹਾਂ ਸੰਤੋਖ ਜਰੂਰ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਚੂਹਾ ਦੌੜ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।ਦੀਨ ਇਮਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਦੌੜ ਜਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਸੀ " ਮਨੁੱਖ ਸਮਜਿਕ ਜਾਨਵਰ ਹੈ","ਮੈਨ ਇਜ਼ ਏ ਸੋਸ਼ਲ ਅੇਨੀਮਲ."।ਮਨੁੱਖ ਜਾਨ ਵਰ ,ਜਾਨ ਦਾਰ ਹੈ ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਲੱਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਦੋ ਬਾਹਵਾਂ ਲਾ ਕੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਜਾਨ ਹੈ ਤਾਂ ਹਿਲਜੁਲ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗੀ ਹੀ,ਤੇ ਹਿਲਜੁਲ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਪਨ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਸਵੈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਇਛਾਵਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਛਾਵਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਅਰਥ ਕਿਵੇਂ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਨੇ ਸਾਥੌਂ ਪੁਛੌ।
ਅਸੀਂ ਸਹਿੰਦੜ ਹਾਂ-ਕੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਲਿਆ ਅੱਜ ਤੱਕ ਅਸੀਂ।ਮਨੁੱਖ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਵਕਤ ਕੱਟੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਖਵਾਲੇ ਚੁਣਿਆ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਪੈਰਾਂ ਤਲੇ ਕੁਚਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਪਰ ਸੀਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ,ਇਸ ਤੋ ਵੱਧ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ  ਹੋਰ ਕਿੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਧਰਮਵਾਦ ਜਾਤੀਵਾਦ ਸਾਡੇ ਤੇ ਠੋਸਿਆ ਗਿਆ ਅਸ਼ੀਂ ਸਹਿ ਗਏ।
ਨੇਤਾਗਿਰੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਚੀਰ ਫਾੜ ਕੇ ਦਰ ਬਦਰ ਕੀਤਾ ਅਸੀਂ ਸਹਿ ਗਏ।
ਸਵਾਰਥ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨੇ ਸਾਥੋਂ ਸਾਡਾ ਹੀ ਸੱਭ ਕੁਝ ਖੋਹ ਲਿਆ ਅਸੀਂ ਸਹਿ ਗਏ।
ਨੋਟਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸਾਡੀ ਹੀ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਖੋਹ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਧੱਕਿਆ ਅਸੀਂ ਤੁਰ ਪਏ।ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਸਬਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਾਸਿਕ ਤਨਖਾਹ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਲੈਣ ਗਏ ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਹੁਕਮ ਸੁਣਿਆ ਵੀਹ ਹਜਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ।ਨਾਂ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਕਦ ਲੈਣ ਦੇਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ-ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ,? ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ?,ਅਸੀਂ ਬੇਸਬਰੇ ਹੋਏ? ਨਹੀਂ ਨਾਂ-ਤੇ ਫੇਰ ਕਿਥੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਬੇਸਬਰੇ ਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ਼।
ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ 'ਸਬਰ ਦਾ ਫਲ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ'-ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ,ਸਾਡੇ ਸਬਰ ਦਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਫਲ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਲਤਾੜ ਹੀ ਮਿਲੀ,ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਾਂ,ਸਹਿੰਦੜ ਹਾਂ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਵੀਰ,ਅੌਰਤਾਂ ਦੇ ਸੁਹਾਗ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰੇ ਗਏ ਅਸੀਂ ਖਾਮੋਸ਼ 'ਅਸਹਿ ਜੁਲਮ' ਵੀ ਸਹਿ ਗਏ।
ਸਾਡੇ ਬੁਨਿਆਦਿ ਹੱਕ ਸ਼ਰੇਆਮ ਖੋਹੇ ਗਏ ਅਸੀਂ ਨਿਹੱਕੇ ਵੀ ਜਿਉ ਰਹੇ ਹਾਂ,ਕੁਸਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿਤੇ।
ਰੱਬ ਕਰੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਸਹੇ,  ਪਰ ਇਥੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਹੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕਰੋਨਾ ਕਰ ਗਿਆ ਅਸੀਂ ਸਹਿ ਗਏ ਹਾਂ।ਬਰਸਾਤੀ ਡੱਡੂ,ਫਸਲੀ ਬਟੇਰੇ,ਚੋਰ ਠੱਗ ਡਾਕੂ ਲੁਟੇਰੇ,ਮੱਛਰ ਮੱਖੀਆਂ,ਡੇਂਗੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਰਹੇ ਅਸੀਂ?
" ਹਮ ਨਹੀਂ ਚੰਗੇ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕੋਇ "।
ਕਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਗੋਧਰਾ,ਕਦੇ ਦਿੱਲੀ ਪੰਜਾਬ,ਕਦੇ ਪੁਲਵਾਮਾ,ਕਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ,ਕਦੇ ਪਹਿਲਗਾਮ,ਕਦੇ ਮਨੀਪੁਰ,ਕਦੇ ਯੂ.ਪੀ.ਮੁਸਲਿਮ ਹਿੰਦੂ ਤੜਪਾਏ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਹੰਝੂ ਪੀ ਗਏ-ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਹਿਂਦੜ ਹਾਂ।
ਸਾਡੇ ਪੜ੍ਹਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ -ਅਸੀਂ ਸਹਿ ਗਏ।
ਜੇਹਲਾਂ ਚ ਸੁਟਿਆ ਗਿਆ,ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਹੱਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਸੀਂ ਕੁਸਕੇ ਨਹੀਂ।
ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਡੇ ਸਬਰ ਦਾ ਕੜ ਟੁੱਟਾ,ਸਬਰ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਉਛਲੇ-
ਸਾਡੇ ਜਿਗਰ ਚਾਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਸੀਂ ਰਫੂ ਕਰ ਫਿਰ ਤੁਰ ਪਏ-
ਕਰੋਨਾ ਕਾਲ ਨੇ ਮੂਧੈ ਮੂੰਹ ਸੁਟਿਆ -ਸਹਿ ਗਏ।ਸਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਆਕਸੀਜ਼ਨ ਵੀ ਛੁਪਾ ਲਈ ਗਈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸਾਹ ਵੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾ  ਕੇ ਲੈ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਸਾਡੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੌਖੇ ਤੇ ਸਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸੀ ਸੋ ਵੀ ਕਦੌਂ ਦੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੌਂ ਨਿਕਲ ਸਾਡੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ।
ਜਾਤੀਵਾਦ ਧਰਮਵਾਦ ਦੀ ਨਖ਼ਰਤ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੁਚਾਈ ਗਈ ਕਿ ਪ੍ਰਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਅਨ੍ਹਪੜ੍ਹ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਅਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ,ਆਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬੰਦ ਕਰਾ ਦਿੱਤੇ ,ਰੇਡੀਓ ਫੰਡ ਹੀ ਬਜਟ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ,ਤੇ ਨਖ਼ਰਤ ਦੀ ਸਤਹ ਵੇਖੋ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਸਰਵਿਸ ਦਿਲ ਲੁਭਾਉਣਾ ਗਿਆਨ ਵਰਧਕ ਚੈਨਲ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਫਾਰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।ਵਿਵਧ ਭਾਰਤੀ ਜੋ ਹਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪ੍ਰੀਏ ਪਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਉਸਤੇ ਵੀ ਕਈ ਕੱਟ ਲਗਾਏ ਗਏ ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਦਲਾ ਕੇ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀਏ ਸੇਵਾ' ਰੱਖਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ,ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨਿਜੀ ਸੇਕਟਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ,ਅਸੀਂ ਕੁਸਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।ਹਾਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਉਰਦੂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਨਾਮਣਾ ਕਮਾਇਆ ਆਸਕਰ ਜਿੱਤੇ,ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਸ਼ਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਬਿੰਗ ਹੋਈ।ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ,ਅਸੀਂ ਗੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ  ਇਹ ਪੀੜਾ ਸਹਿ ਗਏ।
ਆਪਣੇ ਹੀ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਅਸੀਂ ਬੰਧਕ ਮਜਦੂਰ ਹਾਂ,ਗਾੜ੍ਹੀ ਕਮਾਈ ਕਰ ਕੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਸ ਪੀੜੀਆਂ ਦਾ ਅੇਤਮਾਮ ਕਰ ਕੇ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਸਾਡਾ ਬੁਢਾਪਾ ਫੇਰ ਵੀ ਲਾਵਾਰਿਸ ਹੈ।ਅਸ਼ੀਂ ਸਹਿੰਦੜ ਹਾਂ।
ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਗਏ ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਤੇ ਮਰਦਾਨੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਦਾਲਤਾਂ ਇਨਸਾਖ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਆਰੀ ਹਨ ਤੇ ,ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫੈਸਲਾ ਆ ਜਾਂਦਾ  ਹੈ।
ਵਕਤ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਅਸੀਂ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ
ਜਿਧਰ ਲੈ ਗਿਆ ਉਧਰ ਤੁਰੀ ਗਏ
ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਵਕਤ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨੇ ਪਾਏ
ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਵਿਧਵਾ ਰੁੱਤ ਦੇ ਜਾਏ॥
ਧੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖੜੇ ਸਹਿ ਲੈਨੇ ਹਾਂ।ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ,ਮਿਲਾਵਟੀ ਖਾਣਾ ,ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਵੀ ਖਾ ਲੈਨੇ।
ਗੰਢੇ ਵੀ ਖਾ ਲਏ ਡੰਡੇ ਵੀ ਸਹਿ ਲਏ,ਖ਼ਵਰੇ ਕਿਹੜੀ ਮਿੱਟੀ ਨੇ ਘੜੈ ਨੇ ਈਮਾਨ ਸਾਡੇ ਅਸੀਂ   ਮਕਾਰਾਂ ,ਗਦਾਰਾਂ,ਕਾਤਲਾਂ,ਕਾਖ਼ਰਾਂ,ਸ਼ੈਤਾਨਾਂ,ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਰਤੂਤ ਸਹਿੰਦੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ।
ਸਾਨੂੰ ਕਾਕਰੋਚ ( ਨਾਲੀ ਦਾ ਕੀੜਾ)  ਦਾ ਤਖ਼ਲਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਸੀਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਕਾਕਰੋਚ ਬਣ ਨਿਕਲੇ।
ਸਾਨੂੰ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਅਸੀਂ( ਬੇਰੁਜਗਾਰ ਵਿਹਲੇ ਤਾਂ ਹਾਂ ਹੀ ) ਅਸੀਂ ਵਫਾਦਾਰ ਚੌਕੀਦਾਰ  ਕੁੱਤੇ ਬਣ ਗਏ।
ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹਨ।
: ਜੈਸੇ ਭੀ ਹੋ ਜੀਅ ਲੇਤੇ ਹੈਂ ,ਚਾਕ ਜਿਗਰ ਕੇ ਸੀਅ ਲੇਤੇ ਹੈਂ "॥
ਕਿਉਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜੇ ਵੀ ਆਖੇ ਅਸੀਂ ਬੇਸਬਰੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ਼ਤਾ ਦੇ ਹਾਮੀ ਹਾਂ।ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਹਿ ਸਹਿ ਕੇ ਢੀਠ ਮਜਬੂਤ ਚਟਾਨਾਂ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ।
ਸਾਡੀ ਬੇਬਸੀ,ਲਾਚਾਰੀ ਬਰਦਾਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਟੱਪ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਕੋਈ ਆਖੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪ ਹੁਦਰੇ,ਬੇਸਬਰੇ,ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ,ਜਿੱਦੀ।ਕਿਉਂ?
ਕਈ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਮਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ  ਸਾਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਰ ਕਸੌਟੀ ਤੇ ਖ਼ਰੇ ਉਤਰੇ।
ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਅੈਸੇ ਵੈਸੇ ਅਸੀਂ ਤੇ ਸਹਿੰਦੜ ਹਾਂ,ਸਬਰ ਵੀ ਹੈ ਸੰਤੋਖ ਵੀ ਹੈ,ਵਫਾ ਵੀ ਹੈ।
"ਹਰ ਮੋੜ ਤੇ ਸਲੀਬਾਂ
-ਹਰ ਮੋੜ ਤੇ ਹਨੇਰਾ
-ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਰੁਕੇ ਨਾਂ-
-ਵੇਖ ਸਾਡਾ ਜੇਰਾ......."॥ਫਿਰ ਵੇਖ ਸਾਡਾ ਜੇਰਾ॥
ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁੱਡੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ।
 
ਅੰਤਿਕਾ- ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਧਰਕੋਲੇ ਖਾਧੇ ,ਸਾਹਵਾਂ ਦੀ ਸੂਲੀ ਤੇ ਸੱਧਰਾਂ ਦੇ ਸੋਹਲੇ ਗਾਏ।
ਪੁੰਨਿਆ ਦੇ ਚੰਨ ਨੂੰ  ਭਲਾ ਕੋਈ ਮੱਸਿਆ ਕੀਕਣ ਅਰਕ ਚੜਾਏ।

" ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਓ "
"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਹੀ ਵਾਸਤਾ ਜਾ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ " ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ,ਹੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ,ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਓ ਗਾਡ,ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਹੇ
ਅਲਲਾਹ,ਹੇ ਮੌਲਾ, ਹੇ ਖੁਦਾ ਹੇ ਦਾਤਾ,ਹੇ ਦਾਤਾਰ,ਹੇ ਮਾਲਿਕ,ਹੇ ਉਪਰਵਾਲੇ,ਹੇ ਨੀਲੀ ਛੱਤਰੀ ਵਾਲੇ,,ਹੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ,ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ,ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਹੇ ਰੱਬ,ਹੇ ਸੱਭ ਦਾ ਰਾਖੇ,ਹੇ ਕਾਦਰ,ਹੇ ਸਿਰਜਨਹਾਰ,ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਹੈਂ ਜਿਹੋ
ਜਿਹਾ ਵੀ ਹੈਂ ਤੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚੋਂ ਚਲਾ ਜਾ,ਇਥੇ ਤੇਰੀ ਖੈਰ ਨਹੀ।
" ਜਗਤ ਜਲੰਦਾ ਰਾਖ ਲੇ ਅਪਨੀ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰ "॥
ਤੂੰ ਪੁਜਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਸੈਂ-ਪੁਜਾਰੀ ਵਪਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ,ਤੈਨੂੰ ਮੰਡੀ ਦਾ ਮਾਲ ਬਣਾ ਬੈਠਾ।
ਤੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਸੀ,ਡਾਕਟਰ ਤੈਨੂੰ ਪਰੇ ਦੂਰ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੂੰ ਜੱਜ ਦੀ ਜਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ -ਜੱਜ ਨੇ ਜਮੀਰ ਛੱਡ ਜੇਬ ਭਰ ਲਈ।
ਤੂੰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰੱਬ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ-ਮਾਂ ਮਾਡਰਨ ਹੋ ਨਿਬੜੀ।
ਤੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਸੈਂ,ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬਲੈਕ ਮਾਰਕੀਟੀਆਂ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਦਾਨ ਦੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਤੇਰਾ ਅਸਿਤਿਤਵ ਨਹੀਂ
ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ,ਉਹ ਆਪ ਇਕੱਲਾ ਇੱਕੱਲਾ ਰੱਬ ਬਣ ਬੈਠੇ ਹਨ।ਮਾਫੀਆ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਲਾ ਧਨ
ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਿੰਜੌਰੀ,ਲਾਕਰ ਬਣਾਇਆ ਫਿਰ ਜਦ ਵਾਹਵਾ ਦੱਸ ਪੁਸ਼ਤਾਂ ਦਾ ਅੇਤਮਾਮ
ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਲਾ ਧਨ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇ ਸੱਭ ਕੱਢ ਕੇ ਲੈ ਗਏ।
ਮੰਦਿਰ ਮਸਜਿਦ,ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਸ਼ਕੋਲ ਬਣਾ ਲਿਆ,ਤੈਨੂੰ ਦਾਤੇ ਤੋਂ
ਭਿੱਖਮੰਗਾ ਬਣਾ ਆਪਣੇ ਝੋਲੇ ਭਰ ਲਏ।
ਸੁਣਿਆ ਹੈ " ਤੇਰੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਭਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ "।" ਤੂੰ ਇਕ ਦਰ ਬੰਦ ਕਰੇਂ ਤੇ ਦੱਸ ਖੋਲ
ਦੇਨੈ" ॥ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅੇਸਾ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਥੇ ਹੋਇਆ -ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
ਸੁਣਿਆ "ਤੂੰ ਛੱਪਰ ਪਾੜ ਕੇ ਦਿੰਨੈ"-ਲਗਦਾ ਹੈ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈਂਟਰ ਫਾੜ ਦਿਨੈਂ,
ਤੂੰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਨਾ ਬਚਾਅ ਸਕਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਬਚਾਏਂਗਾ? ਜਾ ਚਲਾ ਜਾ ਕਿਸੇ
ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਿੱਕਾ ਜਮਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕਰ।
ਤੂੰ ਹੁਣ ਲਾਵਾਰਿਸ ਬੁੱਢਾ ਕੰਮਜੋਰ ਲਾਚਾਰ ਮਜ਼ਲੂਮ,ਆਤੁਰ ਹੋ ਚੁੱਕੈਂ,ਤੈਥੌਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਕਿਤੇ
ਪਹੁੰਚਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦਾ,ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ,ਤੇਰੇ ਘਰ ਦੇਰ ਹੈ ਅੰਧੇਰ ਨਹੀਂ
ਤੂੰ ਪਹੁੰਚੇਂਗਾ ਤੇ ਇਨਸਾਖ਼ ਵੀ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਭਲਾ ਵੀ ਪਰ ਹੁਣ ਤੇ ਤੇਰਾ ਦੇਰ ਵਾਲਾ ਭੁਲੇਖਾ ਵੀ ਬਾਕੀ
ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ,ਬੱਸ ਅੰਧੇਰ ਹੀ ਅੰਧੇਰ ਛਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਤੇਰਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਤਿਤਵ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ,
ਲਗਦਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਵੀ ਪਲੇਟਲੇੱਟਸੈੱਲ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਜਾ ਕੇ ਬਸੇਰਾ ਕਰ ਜਿਥੇ
ਤੇਰੀ ਕਦਰ ਹੋਵੇ, ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰ ਲੈ ਆਵਾਂਗੇ ਤੈਨੂੰ ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਮੁਨਾਸਬ ਹੋਏ,ਅਜੇ ਨਾਸਾਜ਼ ਹਨ ਤੇ
ਤੇਰੀ ਹਾਲਤ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ,ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਸੰਖੀਆ ਘੋਲ ਕੇ ਪਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ,ਧੂਣੀ ਦੇ ਕੇ ਤੇਰਾ
ਦਿਮਾਗ ਤੀਰ ਤੋਂ ਖਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਅੱਜ ਕਹੀਏ' ਜੈ ਹੋਵੇ ਮਾਲਿਕ ਤੇਰੀ,'ਕਦੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਰੇ ਜਰੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਵਰੇ ਉਹ
ਵੇਲਾ ਕਿਹੜਾ ਸੀ ਅਸੀਂ ਤੇ ਬੱਸ ਸੁਣਿਐ,ਕਈ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਮਿੱਥ ਹੈ ਭਰਮ ਭੁਲੇਖਾ
ਹੈ,ਧੰਦਾ ਹੈ,ਚਲਾਕ ਲੂੰਬੜਾਂ ਨੇ ਭੋਲੇ ਕਾਵਾਂ ਤੇ ਮਾਸੂਮ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਝਾਂਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਚੁਸਤੀ
ਮਾਰੀ ਸੀ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਚਾਪਲੂਸੀ ਕੀਤੀ ਸੀ,ਤੇ ਆਪਣਾ ਉਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਸੀ,ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਧੰਦਾ
ਬੜਾ ਰਾਸ ਆਇਆ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਹਈ ਕਾਇਮ ਹੈ-ਲੂੰਬੜ ਰਾਜ ਹੈ,ਚੇਲੇ ਬਾਲਕੇ ਇਧਰ੍ਰ ਉਧਰ
ਵਾਧੂ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਕੰਮਜੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬੱਲ ਕੇ ਜੋਰਾਵਰ ਨੂੰ ਜੋਰਦਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਕੇ
ਆਪ ਐਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਲਿਬਾਸ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਤੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸ਼।
ਤੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਹੋ ਗਿਐਂ ਜਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਐਂ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਲਈਏ।
ਤੇਰੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ,ਮਸ਼ੀਨੀ ਯੁੱਗ ਹੈ,ਸੱਭ ਕੁਝ ਬਨਾਉਟੀ ਰਸਾਇਣਕ ਬਣ
ਰਿਹੈ।ਸੱਭ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਗੁੱਗਲ ਨੁੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਹੱਲ ਕਰ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਤੇਰੇ ਤੇ
ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ,ਰਸਾਇਣ
ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਾ ਕੇ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੀ ਰਸਾਇਣ ਵਰਤ ਕੇ ਮਾਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।ਤੂੰ
ਤੇ ਬੱਸ ਹੁਣ ਬਹੁਤੇ ਹੀ ਮਾੜਚੂ ਜਿਹੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਜੋਰ ਚਲਾ ਸਕਦੈਂ ਹੈਂ,ਜੇ ਤੂੰ ਕਿਤੇ ਡਾਢਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ
ਜਾਲਿਮ ਇੰਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਂ ਹੁੰਦਾ।ਤੇਰੀ ਘੱਲੀ ਹੋਈ ਆਖ਼ਤ,ਕੋਈ ਸੁਨਾਮੀ,ਕੋਈ ਹੜ,ਕੋਈ ਸੋਕਾ
ਕੋਈ ਕਾਲ,ਮਾਖ਼ੀਆ ,ਬਲੈਕ ਮਾਰਕੀਟੀਆ,ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾੜ ਸਕੀ।
ਤੂੰ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਸੈਂ ਉਹਨੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਤੇਰੀ ਹੋਂਦ ਮੰਨਣ ਤੌਂ ਇਨਕਾਰੀ
ਹੈ। ਉਹ ਸਵਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ," ਜੇ ਰੱਬ ਪਾਪੀ ਨੁੰ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਦਾ ਤਾਂ ਫ੍ਰਿਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਜਿਹੜੈ ਉਹਦਾ
ਘਰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਹਨੇ ਪਛਾੜਿਆ ਨਹੀਂ "? ਜਾ ਚਲਾ ਜਾ ਤੈਨੂੰ
ਤੇਰਾ ਹੀ ਵਾਸਤਾ।
ਸਾਡੀ ਫਰਿਆਦ ਹੈ,ਸਾਡੀ ਦੁਆ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਤੇਰੀ ਹਸਤੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇ।
"ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰਾਖਾ ਸਭਨੀ ਥਾਂਈ"॥
ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁੱਡੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ

15-10 1948  16-8 1997 ( ਨੁਸਰਤ ਫਤਹ ਅਲੀ ਖਾਨ)
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ;" ਅਸਾਂ ਤੇ ਜੋਬਨ ਰੁੱਤੇ ਮਰਨਾ"ਤੇ ਨੁਸਰਤ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ,ਜਿਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬਹਿ
ਗਿਉਂ ਉਥੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵੇ"।ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਲਈ ਨੁਸਰਤ ਇਹ ਸਵਾਲ ਛਡ ਕੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ।
ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਸਰੋਤੇ ਮੰਤਰ ਮੁਗਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ 13 ਅਕਤੂਬਰ 1948 ਨੂੰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਘਰਾਣਾ ਸੰਗੀਤ ਘਰਾਣਾ ਸੀ।ਨੁਸਰਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਹੁਸਰਤ ਗਾਇਕੀ ਵੱਲ ਆਵੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸਿਖਿਆ ੁਦਵਾ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਨ ਤਾਂ ਸੁਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ।ਇਹ ਘਰਾਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਾਗਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਕੇ ਭਾਰਤ,ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਲੰਧਰ ਆ ਕੇ ਵਸਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾ ਵੱਸੇ।
ਨੁਸਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ 'ਪ੍ਰਵੇਜ਼' ਸੀ ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ 'ਪੇਜੀ" ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸੀ।
ਇਕ ਫਕੀਰ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਐਸਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਫਤਿਹ ਆਵੇ ਤੇ ਇਹ ਬੱਚਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਵੇਜ਼ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।( ਨੁਸਰਤ ਦਾ ਮਾਇਨਾ ਵੀ ਫਤਿਹ ਹੈ )ਫਤਹਿ ਅਲੀ ਖਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਨੁਸਰਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਮਈ ਨਹੀ ਹੈ,ਪਰ ਨੁਸਰਤ ਨੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਰਿਆਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਰਗਮ ਚ ਢਾਲ ਲਿਆ।

ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਿਆਜ਼ ਕਰਦੇ ਵਕਤ ਉਹ ਇੰਨਾ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਕਿ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਹੋਸ਼ ਵੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ।ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੱਸ ਘੰਟੇ ਰਿਆਜ਼ ਕਰਦੇ।ਇਕ ਵਾਰ ਤਾ ਇੰਜ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦਿਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜਦ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲਿਆ ਤਾਂ ਰਾਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਿਹਨਤ ਲਗਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਅੰਬਰਾਂ ਤੱਕ ਬੁਲੰਦ ਕਰ ਲਿਆ।ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਕੋਲੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਰਸੀ ਤੇ ਗਾ ਕੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਕਰ ਲਈ।
1964 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ'ਜਸ਼ਨ-ਏ ਬਹਾਰਾਂ ਗਾਇਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਹਰਤ ਮਿਲੀ।ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨੁਸਰਤ ਨੂੰ ਉਰਦੂ,ਹਿੰਦੀ,ਪੰਜਾਬੀ,ਫਾਰਸੀ ਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਹੋ ਗਈ।ਕਵਾਲੀ ਦੀ ਲੈਅ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਸੀ।ਆਇਤ ਦੀਆ ਨਾਤਾਂ ਤਾਂ ਕਿਆ ਕਮਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।ਰਾਗ ਗਾਉਂਦੇ ਵਕਤ ਆਰੋਹ ਅਬਰੋਹ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਪਕੜ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ।ਗੁਰਬਾਣੀ ਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਸੰਗੀਤਮਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਬਾ ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ,ਬਾਹੂ,ਸ਼ਿਵ ਬਟਾਲਵੀ ਗਾ ਕੇ ਨਵੀਆ ਪੈੜਾਂ ਪਾਈਆਂ।ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਗਾਉਣ ਦੀ ਹਸਰਤ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ,ਕਿ ਵਕਤ ਨੇ ਸਾਥ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।1997 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਕਈ ਬੀਮਾਰੀਆ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ,ਉਹ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵੀ ਗਏ ਪਰ ਮੌਤ ਨੇ ਮੋਹਲਤ ਨਾ ਦਿੱਤੀ।16 ਅਗਸਤ ੱ997 ਨੂੰ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦੈ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਕਰ ਗਏ।

1979 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ,ਤੇ ਇਕ ਬੇਟੀ ਹੋਈ।ਇਸ ਸਮੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਬੁਲੰਦੀਆ ਛੁਹਣ ਲਗੀ।ਉਹ ਮਕਬੂਲ਼ ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਜਕਪੂਰ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਭਾਰਤ ਆਏ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਉਦੀ ਆਰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।ਹਰ ਜਬਾਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹੈ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ,'ਅੱਖੀਆ ਉਡੀਕਦੀਆਂ,ਚਰਖੈ ਦੀ ਘੁਕ,ਨਿੱਤ ਖੈਰ ਮੰਗਾਂ ਸੋਹਣਿਆਂ,ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਇਸ਼ਕ ਹੀ ਜਾਨੇ,ਪਹਿਲਾ ਇਸ਼ਕ ਖੁਦਾ ਆਪ ਕੀਤਾ,ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ,ਮਾਏ ਨੀ ਮਾਏ ,ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹਇਆ।ਕਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ਥਾਂ ਥਾਂ ਗੂੰਜਣ ਲਗੀਆਂ।ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ।"ਦੁਲਹੇ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸੁਹਾਣਾ ਲਗਦਾ,ਦੁਲਹਨ ਦਾ ਦਿਲ ਦੀਵਾਨਾ ਲਗਦਾ'ਗਾ ਕੇ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਭਤੀਜਾ 'ਰਾਹਤ ਫਤਹਿ ਅਲੀ ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਗਏ।ਬੇਸ਼ੱਕ ਨੁਸਰਤ ਦੀ ਜਗਾਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।
ਜੀਵਨ ਦੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾ ਮਾਨ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੁਰ ਸਮੁੰਦਰ
ਉਮਰ ਦੀ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਅਥਾਹ ਹੋ ਗਿਆ।
" ਜਿਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਉਂ ਉਥੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵੇ " ।
ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁੱਡੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ 9780282816
ਚਲਦੇ ਚਲਦੇ-ਪਾਲ ਕੇ ਇਕ ਸੁੱਚਾ ਸਪਨਾ ,ਤੂੰ ਅਪਨੀ ਕਹਾਨੀ ਕਹਿ ਦਿਤੀ
ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛ ਸਜਣਾ,ਅਸਾਂ ਕਿਵੇਂ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ।

ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਤੇ ਨਿੱਘੀ ਧੁੱਪ ਵਰਗਾ ਨਿੱਘੈ ਤੇ ਸ਼ੀਤਲ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਾਲਕ,ਸਰਗਮ ਦਾ
ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ "ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ" ਹਰਮਨਪਿਆਰਾ,ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਰੂ ਤਾਰਾ ।
ਨਾਂ ਯੂੰ ਨਾ ਵੋ,ਅਸੀਂ ਭੁਲਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਖੌਹ ਸਕਦੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੀ ਯਾਦ।
ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਵਕਤ ਗੁਜਰ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਤੇਰੇ ਚਾਹਨੇ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ,ਕਿਉਂਕਿ
" ਨਾਂ ਫਨਕਾਰ ਤੁਝਸਾ ਤੇਰੇ ਬਾਦ ਆਇਆ " ਏਨੇ ਸਾਲ ਗੁਜਰ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਦ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਯਾਦ ਆਇਆ"।ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ,ਐਸਾ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਦਾ ਗਾਇਆ ਗੀਤ ਅੇਨ ਮੌਕੇ ਤੇ ਨਾਂ ਢੁਕਦਾ ਹੋਵੇ।
ਬੇ ਸ਼ੱਕ ਇਹ ਕਮਾਲ ਸ਼ਾਇਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਤਾਂ ਅਜ਼ੀੰਮ ਗਾਇਕ ਦੀ ਹੀ ਪੁਜਦੀ ਹੈ,ਤੇ ਉਹ ਹੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਜਿੰਦਾ ਹਨ।ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਰਫੀ ਸਿਤਾਰਾ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਸਿਤਾਰਾ ਹੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਭੁਲਣਾ ਕਿਵੇਂ ?
ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਹੈ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਟਲਾਸੁਲਤਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੁਮੀ ਤੇ ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਸਜਦਾ ਕਬੂਲ ਹੋਵੇ।ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗਾਇਕੀ ਸਦਕਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।ਸਦਾ ਖਿੜੈ ਮੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀਆ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਪੱਖ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਤੇ ਅਨੋਖਾ ਸੀ,ਬਲਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਜੈਸਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਰੁਤਬਾ ਤੇ ਇੰਨੀ ਸਾਦਗੀ,ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸਵਾਲੀ ਨਾ ਗਿਆ ਖਾਲੀ,ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਿੰਡ ਤਂੋ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਤੋਂ।ਆਪਣੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ ਦੇ ਦੇਂਦੇ।ਊਚ ਨੀਚ ਦਾ ਫਰਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਘਰ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ।
ਮਕਬੂਲ ਗਾਇਕ ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿਖਿਆ ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਤੋ ਹੀ ਲਈ ਰਫੀ ਸਾਹਿਭ ਨੇ ਕਪੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਐਸਾ ਗਾਇਕ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਿਣੀ ਹੈ।ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਲਿਖਣੇ ਬਣਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ ਹੈ ਫਿਲਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੱਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ"ਆਟਾ ਗੁੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਕਾ ਦੇ ਫੁਲਕੇ ਨੀਂ,ਅਸਾਂ ਜਾਣੈ ਬੇਗਾਨੇ ਮੁਲਕੇ ਨੀਂ"।
"ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਆਂਉਂਦਾ,ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋ,ਹਰ ਜਬਾਨ ਤੇ ਅਖਾਉਤ ਬਣ ਗਿਆ।"
"ਇਹ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ......."
"ਧੀਆਂ ਤੋਰੀਆਂ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਣਿਆਂ,ਇਹ ਦਸਤੂਰ ਪੁਰਾਣਾ ਏਂ,
ਘਰ ਬਾਬਲ ਦਾ ਛਡ ਕੇ ਧੀਏ,ਧੀਆਂ ਇਕ ਦਿਨ ਜਾਣਾ ਏਂ"।
ਜਿਕਰ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਰਫੀ ਜੀ ਭਜਨ,ਸ਼ਬਦ,ਅਰਾਧਨਾ ,ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਂਦੇ।
ਫਿਲਮ ਕਾਬਲੀ ਵਾਲਾ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਰਸ਼ਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕ ਮੰਨਾ ਡੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਸਹਿਬ ਖੁਦ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਘਰਾਣਾ ਹਨ,ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋ ਅਵਲ ਨੰਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਿਆ।
ਰਫੀ ਜੀ ਦੀ ਗਾਈ ਕਵਾਲੀ "ਮੇਰੀ ਤਸਵੀਰ ਲੇ ਕਰ ਕਿਆ ਕਰੋਗੇ"
2 "ਰਾਜ਼ ਕੋ ਰਾਜ਼ ਰਹਨੇ ਦੋ"।ਪੱਥਰ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਝੂੰਮਣ ਲਾ ਦੇਂਦੀਆਂ।
ਆਪਣੀ ਘਣੀ ਮਸਰੂਫੀਅਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦੇਂਦੇ ਸਨ।ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਯਾਸਮੀਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾ ਆਪਣੀ ਖਾਬਗਾਹ (ਬੰਗਲਾ) ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ।ਉਹਨਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਸ਼ਾਹਿਦ ਰਫੀ ਨੇ ਯਾਦ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਵਕਤ ਇਕ ਅਸਲੀਅਤ ਜੋ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣਗੇ-ਪਿਤਾ ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਇੰਨੇ ਰਹਿਮ ਦਿਲ ਸਨ ਕਿ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਇਕ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕੁਝ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ ਬਕਾਇਦਗੀ ਨਾਲ ਭੇਜਦੇ ਸਨ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।ਇਕ ਵਾਰ ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਾਰ ਬੀਚ ਸੜਕ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ,ਨੇੜੈ ਤੋਂ ਇਕ ਟਰੱਕ ਗੁਜਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਰ ਦਾ ਨੁਕਸ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ,ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ ਉਹ ਕੋਟਲਾ ਸੁਲਤਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸੀ,ਰੱਜ ਕੇ ਗਲੇ ਮਿਲੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੰਗਲੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਖੂਬ ਆਓ ਭਗਤ ਕੀਤੀ।
"ਗਾਇਕ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਰਫੀ ਸਹਿਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ,ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਰਫੀ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਧਾਰ ਚੁਕਿਆ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇਂ ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਘਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ,ਅਗਲੀ ਸੁਬਹ ਉਹ ਜਦ ਘਰ ਗਿਆ ਤਾਂਂ ਰਫੀ ਜੀ ਆਪਣੀ ਫੁਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਆਰੀ ਦੀ ਗੋਡੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ,ਬੜੇ ਤਮਾਕ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਇਆ"।
"ਬਾਬੁਲ ਕੀ ਦੂਆਂਏ ਲੇਤੀ ਜਾ ਜਾ ਤੁਝ ਕੋ ਸੁਖੀ ਸੰਸਾਰ ਮਿਲੇ,ਮਾਏ ਕੀ ਕਭੀ ਨਾ ਯਾਦ ਆਏ ਸਸੁਰਾਲ ਮੇਂ ਇਤਨਾ ਪਿਆਰ ਮਿਲੇ"।
ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਸ਼ਕੇ ਤੇ ਸਦਕੇ ਪਰ ਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਫੀ ਜੀ ਸਚ ਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਡੋਲੀ ਤੋਰ ਰਹੇ ਹੋਣ,ਇੰਝ ਭਰੇ ਗਲੇ ਚੋਂ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਕਿ ਬੱਸ......ਰਫੀ ਜੀ ਜਦ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੇਕਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ ਸਾਰਾ ਸੀਨ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਕਦਰ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੰਤਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਲੇਬੈਕ ਮਿਉਜ਼ਕ ਹੈ ਕਿ ਸਿਲੇਕਡ ਸੀਨ,ਕਿਥੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨੀ ਹੈ,ਕਿਥੇ ਨੀਵੀਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣੀ ਹੈ,ਕਿਥੇ ਨਚਣ ਟੱਪਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕਿਥੇ ਰੋਣ ਹਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ,ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਭੇਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਪਕੜਿਆ।
"ਮੈਂ ਚਲਾ ਜਾਉਂਗਾ,ਆਖਰੀ ਗੀਤ ਮੁਹੱਬਤ ਕਾ ਸੁਨਾ ਲੂੰ ਤੋ ਚਲੂੰ"-ਤੇ ਇਹ ਆਖਰੀ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ 31 ਜੁਲਾਈ 1980 ਦੇ ਦਿਨ ਜਦ ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਭਜਨ ਦੀ ਰਿਹਰਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਉਠਿਆ,ਜਾਲਮ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ,ਕੋਈ ਦਵਾ ਕੋਈ ਦੁਆ ਕੰਮ ਨਾ ਆਈ।ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਿਹਨਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਹਵਾ ਅਚਿੰਤੇ ਲੈ ਉਡੀ।ਤੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹਰਮਨਪਿਆਰੇ ਚਹੇਤੇ ਸਖ਼ਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਕਰ ਗਈ।
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਗਾ ਗਏ ,"ਦਿਲ ਕਾ ਸੂਨਾ ਸਾਜ਼ ਤਰਾਨਾ ਢੂੰਢੇਗਾ,ਮੁਝ ਕੋ ਮੇਰੇ ਬਾਦ ਜਮਾਨਾ ਢੂੰਢੇਗਾ"
ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਜਮਾਨੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕੀ,ਹਾਂ ਜੇ ਰਫੀ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਚੋਂ ਇਕ ਜਾਨਸ਼ੀਂਨ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਮੀ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਦਿਲ ਦੁਖਾਂਉਂਦੀ।
" ਜਬ ਜਬ ਭੀ ਬਹਾਰ ਆਈ ਅੋੌਰ ਫੂਲ਼ ਮੁਕਰਾਏ,ਮੁਝੇ ਤੁਮ ਯਾਦ ਆਏ।ਜੀ ਹਾਂ ਤੁਮ ਯਾਦ ਆਏ।
" ਜਬ ਕਭੀ ਭੀ ਸੁਨੋਗੇ ਗੀਤ ਮੇਰੇ ਸੰਗ ਸੰਗ ਤੁਮ ਭੀ ਗੁਣਗਨਾਓਗੇ
ਹਾਂ ਤੁਮ ਮੁਝੈ ਯੂੰ ਭੁਲਾ ਨਾ ਪਾਓਗੇ।  ---ਨਹੀ ਭੁਲਾ ਪਾਏ ਅਸੀਂ ਤੇ ਨਾ ਭੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ
ਰਫੀ ਜੀ ਤੁਸੀ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਕਰੀ ਬੈਠੈ ਹੋ ਤੇ ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸਿਤਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋ।
ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਪਰ ਜਾਲਮ ਵਕਤ ਹੀ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ,,ਮੁੱਕ ਗਏ ਅੱਠ ਮਿੰਟ....
" ਜਾਨੇ ਕੌਨ ਸਾ ਹੈ ਵੋ ਦੇਸ਼ ਜਹਾਂ ਤੁਮ ਚਲੇ ਗਏ" ।
ਰਣਜੀਤ ਕ੍ਰੌਰ/ ਗੁੱਡੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ

     ਵਿਛੜ ਗਿਆ  ਉਹ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਿ ਸਭ ਕੁਸ਼ ਹੀ ਬਦਲ ਗਿਆ-
     ਇਕ ਪੁੱਤ ਕੀ ਗਿਆ ਪੂਰਾ ਜਹਾਨ ਹੀ ਵੀਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ
           ਸਾਹ ਘੁੱਟ ਕੇ ਘੁੱਟੀ ਚੀਖ
          .ਤੇ ਰੀਤ ਨਿਭਾਈ ਤੇਰੀ ਬਰਸੀ ਦੀ-
         .ਜਖ਼ਮ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਡਾਢੇ ਰੱਬ ਨੇ-
         ਹੋਣੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਘਲਿਆ ਸੂ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ
          ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ ਆਟਾ-
          ਆਹੀਂ ਦਾ ਬਾਲ ਕੇ ਬਾਲਣ-
         ਸੂਲਾਂ ਦਾ ਸਾਲਣ ਬਣਾਇਆ-
           ਹਰ ਸਿਆਣਾ ਦੇਵੇ ਮੱਤਾਂ-
          ਭਾਣਾ ਡਾਢੇ ਦਾ ਜਰ ਲਵੋ-
       ਚੀਸ ਵੱਟ ਕੇ ਕਰ ਸਬਰ ਲਵੋ  
        ਚੀਸ ਵੱਟੀ ਨਾਂ ਜਾਵੇ 
        ਸਬਰ ਕਿਵੇਂ ਆਵੇ
     25-26 ਦੇ ਦੌਰ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਏ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ
      ਜਮੀੰਨ ਖਾ ਗਈ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਆਸਮਾਨ॥
  ਰਾਤ ਦਿਨ ਹਫ਼ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਰ੍ਹਾ ਗੁਜਰ ਗਿਆ
  ਸਾਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਟੁਟ ਰਿਹੈ,ਦਿਲ ਮਰ ਗਿਆ॥
  ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਮੁੜ ਕੇ ਇਹ ਸੱਚ ਜਰ ਲਿਆ

      ਕੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਕੀ ਨਲਾਇਕੀ-
       ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਂ ਸਤਿਆਨਾਸ=
ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਤਾਂ ਕੀ ਜੋ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ ਅਜੋਕੀ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਘਰ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਪਿੱਛਾ ਛਡਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿ ਗਏ
ਨੇਤਾ ਬਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗੁਣ ਚੋਰੀ ਠੱਗੀ ਯਾਰੀ ।ਬਸ ਲੁੱਟ ਦਾ ਮਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਜੁਰਅੱਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ,ਭਾਵੇਂ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾਂ ਹੋਵੇ,ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਬਲਾ ਜਾਣਦੀ ਵੀ ਨਾਂ ਹੋਵੇ।ਬੱਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਲੰਗਰ ਛਕਾਈ ਜਾਓ ਤੇ ਤਖ਼ਤ ਮੱਲੀ ਜਾਓ,ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਨਸਲ ਦਰ ਨਸਲ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ। ਕਿਸਦੀ ਮਜਾਲ ਹੈ ਕਿ ਹਿਲਾ ਜਾਵੇ।ਤਖ਼ਤ ਤੋਂ ਤਾਂ ਯਮਰਾਜ ਵੀ ਡਰਦਾ ਧਰਮਰਾਜ ਪਾਣੀ ਭਰਦਾ। ਕੋਈ ਸੁਨਾਮੀ ਕੋਈ ਤੂਫਾਨ ਹੜ ਸੋਕਾ ਧੁੱਪ ਮੀਂਹ ਅੱਗ ਪਾਣੀ ,ਹੈ ਮਜਾਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜੋ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫਟਕ ਜਾਵੇ। ਬੀਮਾਰੀ ਆਵੇ ਤੇ  ਜਹਾਜ ਅਮਰੀਕਾ।
ਚੋਣ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁੁਮੱਤ ਨੂਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਭਾਵੇ ਬੁਹੁਮੱਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਮਹਾਂਮੂਰਖ ,ਜਾਹਲ ਤੇ ਭ੍ਰਸ਼ਿਟ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ।ਚਿੱਤਰ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਚਰਿਤਰ ਅਣਗੌਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
        ਦੱਸ ਲੱਖ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਬੀਮਾ ਜਨਤਾ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਭਰਨ ਲਈ-ਹੱਥ ਕੰਗਨ ਨੂੰ ਆਰਸੀ ਕਿਆ ਤੇ ਪੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫਾਰਸੀ ਕਿਆ,ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਭਲਾ ਕੀ ਲੋੜ।ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਉਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਕਰਨਗੇ ਜਿਵੇਂ ਆਯੁਸ਼ਮਨ ਲਈ ਕੀਤਾ। ਬੇਲੋੜੈ ਸਟੰਟ ਪਾ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਠੱਗੇ,ਜੋ ਲੋਕ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕਮਾ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਸੀ ਉਹਨਾਂ  ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਭਾਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।ਅਕਾਰਨ ਹੀ ਬਾਇਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ॥ਕਿਡਨੀ ਵਪਾਰ ਕਰਕੇ ਰੱਜਵੀਂ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ।ਦਵਾਈ ਫਰਮਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਟਾਰਗੇਟ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇੰਨੇ ਕਰੋੜ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵਿਕਾਓ ਤੇ ਇੰਨੇ ਲੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪਾਓ,ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੁੰੂ ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ।ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨ,ਬੇਲੋੜੇ ਟੈਸਟਾਂ ਤੋਂ ਰਕਮਾਂ।
ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਰੋਗ ਲੱਭ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਗਏ।ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਦੇ ਹੁਣ ਸਟੇਥਸਕੋਪ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਕਦੇ ਮਰੀਜ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਨਬਜ਼ ਨਹੀਂ ਟੋਹੀ,ਨਰਸ ਬੀ. ਪੀ. ਚੈਕ ਕਰਕੇ ਦਸ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹਿਸਟਰੀ ਤਾਂ ਕੀ ਪੁੱਛਣੀ ਸੁਣਨੀ ਤੇ ਬਾਰਾਂਸੌ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਈ ਪਰਚੀ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਹਜਾਰ ਦੇ  ਟੈਸਟ ਲਿਖ ਕੇ ਪਰਚੀ ਵੀ ਤੀਸਰੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪੜਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।ਲੈਬ ਵਾਲਾ ਬਿਨਾਂ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਕੰਪਿਉਟਰ ਨਾਲ ਪਰਚਾ ਛਾਪ ਕੇ ਫੜਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਡਾਕਟਰ  ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਰੋਗ ਦਸ ਕੇ ਵੀਹ ਹਜਾਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਉਪਰੇਸ਼ਨ ਦਸ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।ਮਰੀਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦਵਾਈ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੱਸ ਲੱਖ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਬਾਦ ਅੱਧਾ ਅੱਧਾ ਵੰਡ ਵੰਡਾ ਮਸਲਨ 50% ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ।ਇਹ ਹੈ ਦਸ ਲੱਖ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਬੀਮੇ ਦੀ ਅੋਕਾਤ।
ਸਿਆਸਤ ਤਹਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਜਿਸ਼ ਅਧੀਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਮਿਆਂ ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜ ਕੇ ਖੇਤ ਬਿਹਾਰੀਆਂ ਤੇ ਪੂਰਬੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਾ ਦਿੱਤੇ।ਅੋੌਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਲੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਨਾਮ ਬੱਝਵੀ ਰਕਮ ਅਦਾਇਗੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।ਕਰਜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਹ ਜੋ ਬੱਝਵੀ ਰਕਮ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਪਵਾ ਕੇ ਫੋਨ ਤੇ ਵਿਹਲੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਤੇ  ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਨਾਲ ਮਰਦ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਪਵਾ ਕੇ ਠੇਕੇ ਤੈ ਗੂਝਾ ਭਰ ਲਿਆਣਗੇ।ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਮੁਫ਼ਤ ਦਾ ਤੇਲ ਤੇ ਐਸ਼ ਵਿਧ ਕੈਸ਼,-
ਫਾਇਦਾ ਕਿਸਦਾ ਟੇਲਕੰਮ ਕੰਮਪਨੀਆਂ, ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ,ਸ਼ਰਾਬ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ-ਤੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ।ਖੁਹ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਖੁਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੇ ਨਕਦ ਰਕਮਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਵਪਾਰੀ ਰਾਂਹੀਂ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੀਆਂ।ਵੋਟਾਂ ਤਾਂ ਝੂੱਗੀ ਝੌਂਪੜੀ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਬ੍ਹਈਏ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਨਕਾਰਾ ਨਿਕੰਮਾ ਤੇ ਅੰਨਪੜ੍ਹ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ।ਮਾਂ ਵਰਗੀ ਜਮੀਨ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਹੋ ਹੈ। ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ ਕਮਾਈ।       
ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਬਿਹਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕਮਾਈ ਕਰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਵਾਰਦੇ ਹਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬ ਵਾਸੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸੀ ।ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਹਈਆਂ ਦੇ ਨਿਆਣੇ ਹੀ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਬਿਹਾਰਨਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।ਬਿਹਾਰ ਜੋ ਵਿਿਦਆ ਵਿੱਚ ਸੱਭ ਤੋਂ ਪਿਛੈ ਸੀ ਅੱਜ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਅਫ਼ਸਰ ਬਿਹਾਰੀ ਹਨ।ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ,ਫੋਜ ਵਿਚ ਅਫ਼ਸਰੀ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਤੌ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਹੈ।ਸਮਾਜ ਗੰਦਲਾ ਹੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਹਾਕਮ ਦਾ ਤਖ਼ਤ ਕਾਇਮ ਹੈ ਤੇ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਕਰਕੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਾਵੇ ਲਵਾ ਲਏ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਮਾਨਦਾਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬੰਦਾ ਵਿਧਾਇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। 
ਬਿਨਾਂ ਸੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਾਕਮ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਹੈ ਉਹ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ  ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ “ ਰੀਤ ਸਦਾ ਚਲੀ ਆਈ “ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੰਡ ਕੇ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਕਮ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨੋਟ ਬਦਲੇ ਵੋਟ ਦੇ ਥਾਂ ਇਹਨਾਂ ਰਕਮਾਂ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਖੋਲੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਦੀ ਹਿਸੇਦਾਰੀ ਹੋਵੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮਰਦ ਅੋਰਤਾਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਮਿਲੇ ,ਸਾਲ ਦਾ ਬਾਰਾਂਹਜਾਰ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਮਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੀ।ਕੰਮ ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਮੁਫ਼ਤ ਬੱਸ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਟੋ ਘੱਟ ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਕਿਰਾਇਆ ਨਿਯਮਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧੇਗੀ। ਬੱਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰੂਟ ਪਰਮਿਟ ਵਧਾਏ ਜਾਣ।ਰੋਦਵੇਜ਼ ਕਾਮੇ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ  ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਏ।ਬਿਜਲੀ ਮੁਫ਼ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਥਾਂ ਦੋ ਰੁਪਏ ਯੁਨਿਟ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੋ ਬੋਝ ਹਾਇਆਂ ਜਾਏ।ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਤਰਾਂ ਸਾਰੇ ਟੈਕਸ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।ਇਕ ਵਿਧਾਇਕ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚਾਲੀ ਪੁਲੀਸ ਕਰਮੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਅਕਲਮੰਦੀ ਨਹੀਂ।ਪੁਲੀਸ ਕਰਮੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਵਿਧਾਇਕ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਹੈ।
ਮਾਂ ਧੀ ਦੁਕਾਨ ਸਕੀਮ ਅੱਛੀ ਹੈ –“ਦੁਕਾਨ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਾਹਕ ਕੋਲ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਿਮ ਹੈ।ਪੈਸਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਸੋ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ  ਸਤਿਕਾਰ ਰਕਮ ਦੇ ਥਾਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਤੇ ਮੱਝਾਂ ਗਾਵਾਂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਫੰਡ ਉਧਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।ਸਹਿਕਾਰੀ ਮੁਰਗੀਖਾਨੇ ਖੋਲੇ ਜਾਣ ।ਸਹਿਕਾਰੀ ਡੇਅ੍ਹਰੀ ਫਾਰਮ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।ਰੱਬ ਨੇ ਦੋ ਹੱਥ ਅੱਡਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਰਾਜਾ ਹਰੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਭਾਗ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਸੂਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਪਕਰਨ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਏ ਜਾਣ।
 ਕਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗਰੀ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਸਿੱਕੇਬੰਦ ਸੀ ਤੇ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮਿਸਤਰੀ,ਲੋਹਾ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰ ਖਤਮ ਹਨ ।ਇਲੈਕਟਰੀਸ਼ਨ,ਪਿਲੰਬਰ ਖੇਤੀ ਮਜਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੌਕੀਨੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਚੋਰੀਆਂ ਠੱਗੀਆਂ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰੀਗਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।ਸਮਾਰਟ ਫੋਨ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖੋਹ ( 1000-1500 ਦੇ ਕਾਰਨ) ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਤੇ ਹੈ।
 ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਇਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਚਾਲਯ / ਬਾਥਰੂਮ ਨਹੀਂ ਹਨ।ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਥਰੂਮ ਨਹੀਂ ਸਫਾਈ ਸੇਵਕ ਨਹੀਂ ਹਨ , ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਲਾਏ ਸੇਵਕ ਕੌਸਲਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬੱਸ ਸਫਰ ਤਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ ਪਰ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ੋਚਾਲਯ / ਬਾਥਰੂਮ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੈਠੀ ਦਰੋਗਾ ਬਾਥਰੂਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।{ ਬਾਥਰੂਮ ਨਰਕ ਤੋ ਵੀ ਗੰਦਾ} ਇਹ ਸਫਾਈ ਸੇਵਕ ਦੌ ਢਾਈ ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਰੋਜਾਨਾ ਕਮਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤਨਖਾਹ ਵੀ ਅੱਛੀ ਖਾਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜੇ ਕੋਈ ਆਖ ਦੇਵੇ ਇਹ ਦੰਡ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅਗੋਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਦੋ ਰੁਪਏ ਹਨ ਬਾਕੀ ਤੇ ਉਤਲੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਗਲ ਹੈ।ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਲਾਇੰਟਸ ਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਉਡੀਕ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੀਂਹ ਧੁੱਪ ਸਰਦੀ ਗਰਮੀ  ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੋਈ ਛੱਤ ਨਹੀਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਬੈਂਚ ਨਹੀ,ਜਦ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਇਦਾਰੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। 
ਭੁੱਲ ਭੁਲੇਖੇ ਜੇ ਕਿਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਆ ਵੜੇ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ  ਵੱਡਾ ਰੈਸਟਹਾਉਸ ਚਮਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੜਕ ਤੇ ਕਰਫਿਊ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
‘ਧਿਆਨ ਹਿੱਤ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕਾ ਵੋਟਰ ਸਵਾਰਥੀ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਤੈ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਹੈ ,ਉਹ ਜਿਥੋਂ ਜੋ ਲੋਭ ਮਿਲੇ ਹਜ਼ਮ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਵੋਟਰ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ,ਜਿਥੇ ਵੇਖੀ ਪਰਾਤ ਉਥੇ ਗੁਜਾਰੀ ਰਾਤ “॥
           ਪਹਾੜੀ ਮਿੱਤ ਕਿਸਕੇ ਭੱਤ ਖਾਇਆ ਕਿਸਕੇ”
ਜੇ ਲੀਡਰ ਬਰਸਾਤੀ ਡੱਡੂ ਹਨ ਤਾਂ ਵੋਟਰ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਡੂ ਹਨ।
ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।ਕੋਝੀ ਚਾਲ ਕੋਝੇ ਹੱਥ ਕੰਡੇ ਵਰਤ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਤਰੋ।
ਲੈਡ ਪੂਲੰਿਗ ਨੀਤੀ ਹੇਠ ਕੰਡੇਦਾਰ ਤਾਰ ਦੇ ਆਰ ਪਾਰ ਵਾਲਾ ਖੇਤੀ ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ ਜੇ ਵਟਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਕਿਸਾਨ ਕਿੰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇ,ਦੋਹਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਕੇਵਲ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤੇ ਜਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਬਦਲਨੀ ਹੈ । ਜੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਕੂਮਤ ਇਸ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਬਾਦ ਇਹ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਹੋ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋ ਨਿਬੜੇਗਾ।
 ਮੋਬਾਇਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਰਹਿਣ ਦਿਓ ਦਸ ਲੱਖ ਦਾ ਬੀਮਾ-ਇਕ ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਦਿਓ ਤੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਹਜਾਰ ਵੈਨਾ ਬਣਾਓ ਜੋ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਸੇਤੀ ਫਸਟ ਏਡ ਦੇ ਕੇ ਰੋਗੀ ਜਖ਼ਮੀ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਪੁੱਜਦਾ ਕਰ ਦੇਣ।ਬਥੇਰੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਫੜੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਤਰਸਦੇ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕੁਸ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਛ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੜਕ ਕੰਡੇ  ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਬੋਰਡ ਲਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।ਛੋਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਵੇਲੇ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਲਗੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।ਕਿਹੜਾ ਰਾਹ ਕਿਸ ਪਿੰਡ ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਲਿਿਖਆ ਲੱਭ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।ਹੁਣ ਥਾਂ ਥਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜੀ ਖੜੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੇ ਆਦਮ ਕੱਦ ਬੋਰਡ ਲਟਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਈਕਲ ਜਾਂ ਪੈਦਲ ਤੁਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਫੁੱਟ ਪਾਥ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।
 ਹਾਕਮ ਜੀ ਬਾਕੀ ਦੋ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ ਜੇਕਰ “ਜਿਸਦੀ ਕੁਰਸੀ ਉਸਦੀ ਮਰਜੀ ‘ਵਾਲਾ ਡੰਡਾ ਤੋੜ ਕੇ ਇਕ ਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਜ ਬਚਾ ਲੈਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ………
                  ਰਹਿ ਗਏ ਮਹੀਨੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਚਾਰ
                  ਪਾਰਟੀਆਂ ਹੋ ਜਾਓ ਇਕ ਸਾਰ
                  ਨਾਂ ਵੇਖੋ ਜਿੱਤ ਨਾਂ ਵੇਖੌ ਹਾਰ
                  ਕਰ ਦਿਓ ਚੋਖੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ
                 ਵੋਟਰ ਕਰ ਦਿਊ ਬੇੜਾ ਪਾਰ॥

       ਪੜ੍ਹਦੇ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਹਾਕਮ ਤੱਕ ਬੇਨਤੀ ਹੈ—
ਨਵੀਂ ਚੋਣ ਨੂੰ ਅਜੇ ਕੁਝ ਵਕਤ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜਰੂਰੀ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕਰਵਾ ਲੈ ਜਾਣ।
 ਹਾਕਮ ਜੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਪੈਸਾ ਮੇਲੇ ਤਮਾਸ਼ੈ ਮਸ਼ਕੂਲੇ ਲਾਉਣ ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹੈ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਾਣੀ,ਬਿਜਲੀ, ਅਨਾਜ, ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਿਲ ਤਿਲ ਖੁਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਮੁੜ ਆਵੇ।
   ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ= ਮੁਖਮੰਤਰੀ ਮਹਿਲਾ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਜਨਾ ਰਾਂਹੀਂ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਜਾਰ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਰੁਪਏ ਜੇ ਇਕੱਠੈ ਕਰ ਕੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ / ਉਦਯੋਗ ਖੋਲੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਲੱਖ ਨੂੰ ਰੁਜਗਾਰ ਮਿਲੇਗਾ ਤੇ ਸਮਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਮਿਲੇਗੀ-ਮਸਲਨ
1-ਸਹਿਕਾਰੀ ਡੇਅ੍ਹਰੀ ਫਾਰਮ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਕਰੇ ।ਚੰਗੀ ਨਸਲ ਦੇ ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂਪਾਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਸਾਇਣ ਤੋਂ ਚਾਰਾ ਪਾਕੇ ਖਾਲਸ ਦੁੱਧ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ।ਲੋਕ ਖਾਲਸ ਖਾਣਗੇ ਤਾਂ ਖਾਲਸ ਸੋਚਣਗੇ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜ ਕਲ ਮਿਲਾਵਟੀ ਤੇ ਬਨਾਉਟੀ ਦੁੱਧ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੈਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਹੇੈ।ਮੁਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਜਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਜਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹਨ।ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਨਾਉਟੀ ਦੁੱਧ ਜੋ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀ ਮਜਦੂਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ।ਵਿਹਲੇ ਬੈੀਠਆਂ ਹੀ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਰੁਪਏ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣੇ ਔਖੇ ਹਨ। 
 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਿਸਾਨੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ।ਹਕੂਮਤ ਜੋ ਵਿਹਲਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮੁਫ਼ਤ ਸੁਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ-ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਜਾਰ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਲੈ ਕੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਪਵਾ ਕੇ ਘਰੇ ਮੰਜਿਆਂ ਤੇ ਬੈਠ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਬਚੇ ਪੈਸੇ ਮਰਦ ਹਜਰਾਤ ਖੋਹ ਕੇ ਸ਼ਰਾਬ ,ਨਸ਼ਾ ਪੀ ਆਉਣਗੇ।
ਇਹਨਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਤ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ ।ਇਕ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਵਾਂ ਭੇਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਨਿਕੰਮੇ ਨਿਖਟੂ ਨਾ ਬਣਾਓ।
ਕਿਸਾਨ ਲਿਮਟਾਂ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਹਾਇਕ ਸਾਥੀ ਮਜਦੂਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।
ਵਿਹਲਾ ਮਨ ਸ਼ੇੈਤਾਨ ਦੀ ਟਕਸਾਲ ਹੁੰਦੈ=ਸਮਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਮਿਲਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਡੇਅ੍ਹਰੀਆਂ ਬਣਾ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਚਾਰ ਪੰਜ ਲੱਖ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਮਿਲੇਗਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਮਾਈ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਜੋ ਮਾੜੀ ਤੇ ਕਰਜ਼ਈ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲੀਹ ਤੇ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇਗਾ। ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ   ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬਚਤ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਸਮਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧੇਗੀ।
ਸੜਕਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਨਦੀਨ ਨਾਸ਼ਕ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਚਾਰਾ ਘਾਹ ਨਹੀਂ ਉਗਣ ਦੇਂਦਾ,ਉਚੇਚੀਆ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ।
ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਪਥਰੀਲੇ ਜੰਗਲ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੋਰਾ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਕੇ ਹਰੇ ਜੰਗਲ ਲਗਾ ਕੇ ਵਾਤਾਨੂਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ  ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੱਝਾਂ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਛੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਨਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ। 
ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਮੋਟਰਬਾਇਕਾਂ ਦੇ ਚਲਾਨ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬਨਾਉਟੀ ਜਹਿਰੀਲੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਇੰਨਸਪੈਕਟਰ ਲਗਾ ਕੇ ਦੁੱਧ ਚੈਕ ਕਰ ਕੇ ਵੱਡੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ।ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬਨਾਉਟੀ ਦੁੁੱਧ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

            ਅੰਕ---2-----
  ‘ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵੀਹ ਵਿਭਾਗ ਹਨ ਤੇ ਵੀਹ ਵਿਧਾਇਕ ਬਹੁਤ ਹਨ ਤੇ ਵੀਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ 117 ਦਾ ਬੋਝ ਘੱਟ ਕਰ ਕੇ 40   ਵਿਧਾਇਕ ਚਾਲੀ ਸੀਟਾਂ ਹੀ ਰੱਖੋ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕਰਨ।ਅਫਸਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕੇਵਲ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਕੰਪਿੳਟਰਾਇਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੋ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ  ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਹੱਥੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ ਵੱਧ ਕਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੀ ਭੱਜ ਦੌੜ ਤਾਂ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅੇਸ ਅੇਸ ਪੀ ਤੇ ਆਈ ਜੀ ਵਗੈਰਾ ਤਾਂ ਏ ਸੀ ਚ ਬੈਠੈ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਉਲਟਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਾਧੂ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਜਨਤਾ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਨਤਾ ਫੇਰ ਵੀ ਅਸੁਰਖਿਅਤ,ਆਪੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। 
       ‘ਇਕ ਵਿਧਾਇਕ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਸ ਇਕ ਨਾਲ 117 ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,ਮਸਲਨ 117 ਗੁਣਾ 117 = 13689 ਸਫੇਦ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਨਿਕੇ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
= ਜਿਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਵੋਟਰ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਨਿਤਰੇ।ਜਿਸ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਡਿਉਟੀ ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿਓ।ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅੇਕਸੀਅਨ ਅੇਸ ਈ ਚੀਫ਼ ਕਦੇ ਕਦਾਂਈ ਦਫਤਰ ਆ ਕੇ ਚਾਰ ਚਿਠੀਆਂ ਹਸਤਾਖ੍ਰਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਾਰਾ ਕੰੰਮ ਲਾਇਨ ਮੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਇਹਨਾਂ ਅਫਸਰਾਂ ………।  ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਦਾਰੋਮਦਾਰ ਪਟਵਾਰੀ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਵੀ ਅਫਸਰ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਹਨ।
‘ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਪਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਵਰਨਰ ਉਪ ਗਵਰਨਰ ਉਪ ਮੁਖਮੰਤਰੀ ਤੇ ਰਾਜਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਡਿਉਟੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਕੁਰਸੀਆਂ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਿਉਟਰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਦਰਜਾ ਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਧਾਂਇਕ ਲਈ ਅੇਮ . ਏ. ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਇੰਸ ਪਾਸ ਲਾਜਿਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਉਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਚਾਲਚਲਣ ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ ਵੀ ਉਵੈਂ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਪੁਲੀਸ ਵੇਰੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ  ਆਜਾਦ ਹੋਣ ਉਨਾਂ ਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਆਪਣਾ ਸਿੱਕਾ ਨਾਂ ਚਲਾਵੇ।
ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਇਂਜਨੀਅਰਇੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਲਾਅ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਿਦਆਂਰਥੀਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਉਠਾਇਆ ਜਾਵੇ , ਨਾਂ ਕਿ ਅੋਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਲੜ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਨਿਖੱਟੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।ਇਕ ਹੁਨਰਮੰਦ ਸਲੀਕਾਖੈਜ਼ ਮਾਂ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਨਰਮੰਦ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਹਲੜ ਫੋਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਰਹੇ ਤੇ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਭੁੱਖਾ ਰਹੇ।ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਿਖਆ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਦਸਾਂ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਖਾਓ।
    ਬੇਸ਼ੱਕ’ ਵੋਟਰ ਦਾ ਆਰਜ਼ੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚੌਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਜਾਗਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
       ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੀਰੋ ਨਹੀਂ ਮਿਹਨਤੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਦਰਦ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੀਰੋ ਬਣਾਓ।
            ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁੱਡੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ 

ਨਵੀਂ ਚੋਣ ਨੂੰ ਅਜੇ ਕੁਝ ਵਕਤ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜਰੂਰੀ ਵਿਕਾਸ ਕੰਮ ਕਰ ਲਏ ਜਾਣ ਜਾਂ ਕਰਵਾ ਲੈ ਜਾਣ।
ਹਾਕਮ ਜੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਪੈਸਾ ਮੇਲੇ ਤਮਾਸ਼ੈ ਮਸ਼ਕੂਲੇ ਲਾਉਣ ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹੈ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਾਣੀ,ਬਿਜਲੀ, ਅਨਾਜ, ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਿਲ ਤਿਲ ਖੁਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਮੁੜ ਆਵੇ।
ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ= ਮੁਖਮੰਤਰੀ ਮਹਿਲਾ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਜਨਾ ਰਾਂਹੀਂ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਜਾਰ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਰੁਪਏ ਜੇ ਇਕੱਠੈ ਕਰ ਕੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰ / ਉਦਯੋਗ ਖੋਲੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਲੱਖ ਨੂੰ ਰੁਜਗਾਰ ਮਿਲੇਗਾ ਤੇ ਸਮਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਮਿਲੇਗੀ-ਮਸਲਨ
1-ਸਹਿਕਾਰੀ ਡੇਅ੍ਹਰੀ ਫਾਰਮ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਹਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਕਰੇ ।ਚੰਗੀ ਨਸਲ ਦੇ ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂਪਾਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਸਾਇਣ ਤੋਂ ਚਾਰਾ ਪਾਕੇ ਖਾਲਸ ਦੁੱਧ ਉਪਲੱਬਧ ਕਰਾਇਆ ਜਾਵੇ।ਲੋਕ ਖਾਲਸ ਖਾਣਗੇ ਤਾਂ ਖਾਲਸ ਸੋਚਣਗੇ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਜ ਕਲ ਮਿਲਾਵਟੀ ਤੇ ਬਨਾਉਟੀ ਦੁੱਧ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੈਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਹੇੈ।ਮੁਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਜਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਦੁਧਾਰੂ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਜਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹਨ।ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਨਾਉਟੀ ਦੁੱਧ ਜੋ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀ ਮਜਦੂਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ।ਵਿਹਲੇ ਬੈੀਠਆਂ ਹੀ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਰੁਪਏ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਰੱਖਣੇ ਔਖੇ ਹਨ।
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਿਸਾਨੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ।ਹਕੂਮਤ ਜੋ ਵਿਹਲਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਨਾਮ ਮੁਫ਼ਤ ਸੁਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ-ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਜਾਰ ਪੰਦਰਾਂ ਸੌ ਲੈ ਕੇ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਪਵਾ ਕੇ ਘਰੇ ਮੰਜਿਆਂ ਤੇ ਬੈਠ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਬਚੇ ਪੈਸੇ ਮਰਦ ਹਜਰਾਤ ਖੋਹ ਕੇ ਸ਼ਰਾਬ ,ਨਸ਼ਾ ਪੀ ਆਉਣਗੇ।
ਇਹਨਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਤ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ ।ਇਕ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਾਵਾਂ ਭੇਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਨਿਕੰਮੇ ਨਿਖਟੂ ਨਾ ਬਣਾਓ।
ਕਿਸਾਨ ਲਿਮਟਾਂ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਹਾਇਕ ਸਾਥੀ ਮਜਦੂਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।
ਵਿਹਲਾ ਮਨ ਸ਼ੇੈਤਾਨ ਦੀ ਟਕਸਾਲ ਹੁੰਦੈ=ਸਮਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀ ਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਮਿਲਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਡੇਅ੍ਹਰੀਆਂ ਬਣਾ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਚਾਰ ਪੰਜ ਲੱਖ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਮਿਲੇਗਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਮਾਈ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਜੋ ਮਾੜੀ ਤੇ ਕਰਜ਼ਈ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲੀਹ ਤੇ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕਰਜੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇਗਾ। ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ   ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬਚਤ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਸਮਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧੇਗੀ।
ਸੜਕਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਨਦੀਨ ਨਾਸ਼ਕ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਚਾਰਾ ਘਾਹ ਨਹੀਂ ਉਗਣ ਦੇਂਦਾ,ਉਚੇਚੀਆ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣ।
ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਪਥਰੀਲੇ ਜੰਗਲ ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਖੋਰਾ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਕੇ ਹਰੇ ਜੰਗਲ ਲਗਾ ਕੇ ਵਾਤਾਨੂਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ  ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੱਝਾਂ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਛੀ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਨਸ਼ਾ ਹੈ ਇਸ ਤੇ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ।
ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਮੋਟਰਬਾਇਕਾਂ ਦੇ ਚਲਾਨ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬਨਾਉਟੀ ਜਹਿਰੀਲੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਇੰਨਸਪੈਕਟਰ ਲਗਾ ਕੇ ਦੁੱਧ ਚੈਕ ਕਰ ਕੇ ਵੱਡੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ।ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬਨਾਉਟੀ ਦੁੁੱਧ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਅੰਕ---2-----
'ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵੀਹ ਵਿਭਾਗ ਹਨ ਤੇ ਵੀਹ ਵਿਧਾਇਕ ਬਹੁਤ ਹਨ ਤੇ ਵੀਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ 117 ਦਾ ਬੋਝ ਘੱਟ ਕਰ ਕੇ 40   ਵਿਧਾਇਕ ਚਾਲੀ ਸੀਟਾਂ ਹੀ ਰੱਖੋ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਕਰਨ।ਅਫਸਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕੇਵਲ ਦਸਖ਼ਤ ਕਰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਕੰਪਿੳਟਰਾਇਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੋ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ  ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਹੱਥੀਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਮੇ ਵੱਧ ਕਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੀ ਭੱਜ ਦੌੜ ਤਾਂ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅੇਸ ਅੇਸ ਪੀ ਤੇ ਆਈ ਜੀ ਵਗੈਰਾ ਤਾਂ ਏ ਸੀ ਚ ਬੈਠੈ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਉਲਟਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਵਾਧੂ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਜਨਤਾ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਨਤਾ ਫੇਰ ਵੀ ਅਸੁਰਖਿਅਤ,ਆਪੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
'ਇਕ ਵਿਧਾਇਕ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਉਸ ਇਕ ਨਾਲ 117 ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,ਮਸਲਨ 117 ਗੁਣਾ 117 = 13689 ਸਫੇਦ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਨਿਕੇ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
= ਜਿਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਵੋਟਰ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਉਹ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਨਿਤਰੇ।ਜਿਸ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਡਿਉਟੀ ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿਓ।ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅੇਕਸੀਅਨ ਅੇਸ ਈ ਚੀਫ਼ ਕਦੇ ਕਦਾਂਈ ਦਫਤਰ ਆ ਕੇ ਚਾਰ ਚਿਠੀਆਂ ਹਸਤਾਖ੍ਰਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਾਰਾ ਕੰੰਮ ਲਾਇਨ ਮੈਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਇਹਨਾਂ ਅਫਸਰਾਂ .........।  ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਦਾਰੋਮਦਾਰ ਪਟਵਾਰੀ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਵੀ ਅਫਸਰ ਵਾਧੂ ਬੋਝ ਹਨ।
'ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਪਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਗਵਰਨਰ ਉਪ ਗਵਰਨਰ ਉਪ ਮੁਖਮੰਤਰੀ ਤੇ ਰਾਜਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਡਿਉਟੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਕੁਰਸੀਆਂ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਿਉਟਰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਦਰਜਾ ਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਧਾਂਇਕ ਲਈ ਅੇਮ . ਏ. ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਇੰਸ ਪਾਸ ਲਾਜਿਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਉਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਚਾਲਚਲਣ ਸਰਟੀਫੀਕੇਟ ਵੀ ਉਵੈਂ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਪੁਲੀਸ ਵੇਰੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ  ਆਜਾਦ ਹੋਣ ਉਨਾਂ ਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਆਪਣਾ ਸਿੱਕਾ ਨਾਂ ਚਲਾਵੇ।
ਸਿਖਲਾਈ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਇਂਜਨੀਅਰਇੰਗ ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਲਾਅ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਦਿਆਂਰਥੀਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਉਠਾਇਆ ਜਾਵੇ , ਨਾਂ ਕਿ ਅੋਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਲੜ ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਨਿਖੱਟੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।ਇਕ ਹੁਨਰਮੰਦ ਸਲੀਕਾਖੈਜ਼ ਮਾਂ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੁਨਰਮੰਦ ਬਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਹਲੜ ਫੋਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਰਹੇ ਤੇ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਭੁੱਖਾ ਰਹੇ।ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਦਸਾਂ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਖਾਓ।
ਬੇਸ਼ੱਕ' ਵੋਟਰ ਦਾ ਆਰਜ਼ੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚੌਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਜਾਗਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੀਰੋ ਨਹੀਂ ਮਿਹਨਤੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਦਰਦ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੀਰੋ ਬਣਾਓ।
ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁੱਡੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ

“ ਸੁਨੋ ਓ ਦੀਵਾਨੋ ਤੁਮ ਯੇ ਕਾਮ ਨਾ ਕਰੋ
ਰਾਮ ਕਾ ਨਾਮ ਬਦਨਾਮ ਨਾਂ ਕਰੋ”॥
                ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਡੇਰੇ ਸੋਇਆਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ੳੱੁਗ ਆਏ ਹਨ ਤੇ ਇਹੋ ਇਕ ਉਦਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਮੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਲਪ ਸਕਿਆ ਹੈ।
      ਜਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਹੇਠ ਰਕਬਾ ਉਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਡੇਰਿਆਂ ਹੇਠ ਹੈ।ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਰਲਾ ਟਾਂਵਾ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਓ ਥੋੜਾ ਮੰਦ ਬੁੱਧੀ ਨਿਹੰਗ ਬਾਬਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ।ਸਗੌਂ ਉਹ ਮੌਕੇ ਸੇਤੀ ਨਾਰੀ ਜਾਤ ਦੇ ਮੁਹਾਫਿਜ਼ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ।1988 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਿਹੰਗ ਬਾਬੇ ਡੇਰਾ ਚਲਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦੇ।ਪਰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਨਾਹ ਸਰ ਜ਼ਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਉਹ ਬਾਬਾ ਬਣ ਜਾਂਦੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਬਾ ਲਿਬਾਸ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ ਹੈ। ਅੰਨ੍ਹੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਰੀ ਦੀ ਵੇਲ ਵਾਂਗ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਲੋਕ ਪੇਟ ਕੱਟ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਠ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਕ ਫਿਲਮੀ ਗੀਤ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੁਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ,
    ” ਤੁਮ ਏਕ ਪੈਸਾ ਦੋ ਗੇ ਵੋ ਦੱਸ ਲਾਖ ਦੇਗਾ”।ਬੱਸ ਇਸੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਭਗਤਜਨ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰਚਾ ਕੇ ਅਖਾਉਤੀ ਰੱਬ ਦਾ ਘਰ ਭਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਤਪੜੀ ਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਵਪਾਰ ਕਰੋੜਾਂ ਕਮਾਉਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ  ਤਪੜੀ ਆਲੀਸ਼ਾਂਨ ਮਹੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਅੰਨੇ੍ਹ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕੱਖਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੀ ਨ੍ਹੀ ਆਉਂਦਾ,ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਵਿਚੋਂ ਰੱਬ ਲੱਭਣ ਦੀ ਹੋੜ ਲਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਮਨੋ ਉਹ ਆਸ ਲਾਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੱਬ ਛੱਪਰ ਪਾੜ ਦੇਵੇਗਾ’।ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਰੱਬ ਦੇ ਛੱਪਰ ਪਾੜਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਮੁਕਦੀ,ਤੇ ਡੇਰੇ ਨਿਸਰਦੇ ਨਿਖਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਅੰਨੰ੍ਹੈ ਭਗਤ ਨਾਂ ਤਾਂ ਧੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਧੰਨਾ ਭਗਤ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
               ਮੱਸਿਆ ,ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੇ,ਸੰਗਰਾਦ ਦੇ ਦਿਨ ਮੰਦਿਰਾਂ  ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਧਵਿਸਵਾਸ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਡੇਰਿਆਂ ਤੇ ਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਅਣਤੋਲੀ ਰਸਦ,ਦੁੱਧ ਦੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਢੇਰ ਲਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਖ੍ਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾਵਟ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਪੂਰਾ ਖਾਲਸ।ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵੀ  ਆਪ ਪਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ ਹੁੰਦਾ,ਉਹ ਡੇਰੇ ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਵੀ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਬਾਂਸ ਦੀ ਪੌੜੀ ਚੜ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਾ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ। ਬਨਾਉਟੀ ਰੱਬ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਦੁਖਦੀ ਰੱਗ ਅੱਛੀ ਤਰਹ ਪਹਿਚਾਣਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਲੋਕ ਇਹ ਸਮਝ ਜਾਣ ਕੇ ਮੱਸਿਆ ਪੁਨਿੰਆ ਸਗਰਾਂਦ ਧਰਤੀ ਦੀ  ਗਤੀ ਕਾਰਨ ਹਨ ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਹੂ ਕੇਤੂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਸਗੋੰ ਉਲਟਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਸੋਮਵਾਰੀ  ਮੱਸਿਆ ਜਿਆਦਾ ਗ੍ਰਹਿ ਛੱਡਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਝੜਾਓ।ਬੁੱਧ ਮੱਸਿਆ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਗੜੈ ਕੰਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਚੜ੍ਹਾਓ।ਚੌਦਵੀਂ ਦੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਧੰਨੇ ਭਗਤ ਪੈਦਲ ਤੁਰ ਕੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਬ ਪੁਜਦੇ ਹਨ।ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਕਾਫਲੇ ਵਿੱਚ ਮੋਟਰ ਬਾਈਕ,ਕਾਰਾਂ ਤੇ ਟਰੇਕਟਰ ਟਰਲੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ,ਤੇ ਇਹ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ /ਸ਼ਰਧਾ ਕਿਆਸੀ ਗਈ ਹੈ। 
       ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਦੀ ਨਗਰੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਨੂੰ ਮੱਸਿਆ ਦਾ ਖਾਸ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਹੈ,।ਚੌਦੇ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਬ ਤਿਲ ਧਰਨ ਨੂੰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,ਬੁੱਢੈ ਨੱਢੇ,ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਗਭਰੂ,ਹਰ ਜਾਤ ਹਰ ਧਰਮ,ਬਿਨਾਂ ਵਿਤਕਰਾ ਭਗਤ ਜਨ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀਆਂ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਜਲ ਦੀ ਚੁਲੀ ਭਰ ਸਵੈ ਇੱਛਾ ਜਲ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕਸਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,ਹੇ ਬਾਬਾ ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰੇ ਅਸੀਂ ਪੰਜ ਮੱਸਿਆ ਨਾਵ੍ਹਾਂਗੇ।ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਚਾਲੀ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਥੇ ਸੰਗਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।ਲੁਟ ਖੋਹ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਲੜਾਈ ਝਗੜਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੱਟ ਫੇਟ ਵੀ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,ਪਰ ਸੰਗਤ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਕਰਮ ਧਰਮ ਸਮਝ ਕਬੂਲ ਕਰਦੇ ਹਨ” ਤੇਰਾ ਭਾਣਾ ਮੀਠਾ ਲਾਗੈ”।
         ਡੇਰੇ ਵਿਚੋਲੇ ਬਣ ਕੇ ਸਮੂਹਕ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਕਰਾ ਕੇ ਪੁੰਨ ਖੱਟ ਰਹੇ ਹਨ,ਅਸਿਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਡੇਰੇਦਾਰ ਆਪਣੀ ਝੋਲ ਭਰ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਫੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
 ਇਹ ਬਾਬੇ ਟਰੇਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਦਾ ਧੰਧਾ ਵੀ ਸ਼ਰੇਆਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚੋਖੀ ਕਮਾਈ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਂਝ ਵੇਖਣ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਾਬੇ ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹਨ ਪਰ ਭੋਰੇ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਕਾਨ੍ਹ ਹਨ।ਬੇਔਲਾਦ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬ ਏ ਅੋੌਲਾਦ ਤੇ ਸ਼ਰਤੀਆ ਮੁੰਡਾ ਹੋਣ ਦਾ ਜਾਦੂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। 
               ਨਿਰਛੱਲ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸੀਚੇਵਾਲ  ਨੂੰ ਚੰਦ ਕ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ,ਬਾਬਾ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਗਿਣਨ ਜੋਗੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ,ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਛਲਾਵਿਆਂ ਨੂੰ ਲ਼ੱਖਾਂ ਡੰਡੋਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਹਣ ਤਾਜਾ ਹਾਲਾਤ ਇਸ ਕਦਰ ਮਾਕੂਲ ਹਨ ਕਿ ਵੱਡੀ ਮਹਿੰਗੀ ਕਾਰ ਵਾਲਾ ਘੱਟ ਕਰਨੀ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਜਹਾਜ ਤੇ ਉਡਣ ਵਾਲਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਬਾਬਾ ਹੈ।ਸੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ  ਗੁਣੀ ਗਿਆਨੀ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।ਡੇਰਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ  ਬਾਬੇ ਦੀ ਜੈ ਜੈ ਹੈ।ਅੰਨੇ੍ਹੇ ਭਗਤ  ਡੇਰੇ ਦੇ ਬਾਬੇ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਫਿਲਮੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਤੇ ਬਰਸੀ ਤੇ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਭਰਦਾ ਹੈ।ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਤੇ ਹੁਣ ਪੁਰਾਣਾ ਫੈਸ਼ਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।ਡੇਰਿਆਂ ਤੇ ਹੋਲੀਆਂ ਭੜਕੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਗਭਰੂ ਖਿੱਚੇ ਚਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
      “ ਦੁਨੀਆਂ ਬੜੀ ਬਾਂਵਲੀ,ਪੱਥਰ ਪੂਜਨ ਜਾਏ
        ਘਰ ਕੀ ਚੱਕੀ ਕਭੀ ਨਾਂ ਪੂਜੇ,ਜਿਸਕਾ ਪੀਸਾ ਖਾਏ”॥
            ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ ਗੁੱਡੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ