Sham Singh Angsang

ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ ਲੋੜ - ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅੰਗ-ਸੰਗ

ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਿਆਣਪ ਨਹੀਂ। ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਬਗ਼ੈਰ ਤੁਰੀ ਜਾਣਾ ਇੰਜ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਫ਼ਰ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣੇ, ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸਮਝੇ, ਉਹ ਹਰ ਸੂਰਤ ਜਤਨ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰ ਮੇਚ ਕੇ ਤੁਰ ਸਕੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ 'ਤੇ ਵੀ, ਨੇਤਾਵਾਂ, ਹਾਕਮਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਵੀ। ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵੀ ਵਧਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਖ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੋਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
      ਜਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦਾ ਹੇਰਵਾ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ-ਮੁਕਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਰੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਉਮਰ ਭਰ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਝੋਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੰਘੀ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੀ ਚੰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀਆਂ। ਉਹ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਬਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਈਰਖਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੜਨ ਦਾ ਵੀ। ਇਹ ਪਿੱਛਲ ਪੈਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਨਹੀਂ।
      ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਸ ਜਮਾਤਾਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਜਮਾਤਾਂ  ਤੱਕ, ਉਹ ਰਾਜ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣ ਕੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ। ਉਸ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਾਣ ਉੱਤੇ ਪਰਖੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਦਰੁੱਸਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਬਾਰਾਂ-ਬਾਰਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਹੇਠ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਨੀਤ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਹੋਵੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਨੀਤੀ ਬਨਾਉਣ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਜੋਗਾ ਉਹ ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਉਹ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
    ਜੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਕੋਲ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬੁੱਧੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਫਜ਼ੂਲ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਉਣ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਵਾਲਾ ਰਵੱਈਆ ਵੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਅਜਿਹਾ ਹੋਕਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੋਕਾ ਬੇਸਮਝੀ ਦਾ ਰਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਲਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਉਹ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
      ਚੋਣ ਵੇਲੇ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਅਦੇ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਜਿੱਤਣ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਨਾ ਕਰਨੇ ਗ਼ਲਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਕੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਆਣੇ ਅਤੇ ਚਲਾਕ ਸਮਝਦੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਛੁਪਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਚੱਲਦੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਘਾਟੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੋਈ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ। ਕੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਣਗੇ?
      ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਸਟਲਾਂ ਤੋਂ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨੇ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝਣਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਫ਼ਰਕ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਉੱਪ-ਕੁੱਲਪਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਰਗ ਇਸ ਕੁਝ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ? ਬਾਹਰ ਜੇ ਮਾਹੌਲ ਜ਼ਾਲਮਾਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤਾੜ ਦੇਣਾ ਕੋਈ ਅਕਲਮੰਦੀ ਨਹੀਂ ਉਸ ਮਾੜੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਾਂਝਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੜ ਕੇ ਮਾਹੌਲ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
     ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਇਸ ਰੋਸ਼ਨ ਵਰਗ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਛੱਡਦੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਜੇ ਰੋਸ਼ਨ ਵਰਗ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦਾ ਹਾਲ ਭਲਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਰੋਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾ ਸਕਣਗੇ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੇ ਨਹੀਂ।
       ਜੇ ਬੰਦਾ ਅੱਪਡੇਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾ ਸਮਾਜ ਵੀ ਅੱਪਡੇਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।  ਅੱਪਡੇਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਾ। ਇਹ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਿੱਤ ਬਦਲਦੇ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੁ ਬਰ ਮੇਚ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਰਾਸਤਾ ਅਤੇ ਮਾਯੂਸੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
       ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਲੋਕ ਨਵੀਂਆਂ ਸੋਚਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਕਤ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਪਿਛਲੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਏਨੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਧ ਗਈ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੇ ਕਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤੀ। ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਨਵੀਂਆਂ ਕਾਢਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਸਿਖਾਈ ਅਤੇ ਬੱਚਤ ਵੀ।
      ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਮੁਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੁ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾ ਸਕਣ। ਗੱਡੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਏਨੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਹਨ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਕਿ ਗੱਡੇ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਏ। ਹੁਕਮਰਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਸਿਖ਼ਰਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।


ਝੂਠੀ ਕਥਾ, ਫਿੱਕੇ ਬੋਲ


ਕਈ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਮਿੱਟੀ ਖਿਸਕ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛ-ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਝੂਠੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਫਿੱਕੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੇ ਕਮ-ਅਕਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਕਿ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਖ਼ੁਦ ਬਾਰੇ ਝੂਠੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਫਿੱਕੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਕਬੂਲ ਲੈਣ।
       ਅਕਸਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਦਾਅ-ਪੇਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਫਲਾਣਿਆਂ ਨੇ ਪਾਰ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਸਕੀਮ ਬਣਾ ਲਈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਬੜੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਘੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਅਸਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਹੀ ਅੱਜ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਲੋਕ ਝੂਠੀ ਕਥਾ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿੱਕੇ ਬੋਲ ਵੀ।


ਲਤੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ-ਮੋਹਰਾ

ਲੜਕੀ  : ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਗੇਟ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ, ਕੀ 15 ਮਿੰਟ ਲਈ ਮਿਲ ਆਵਾਂ?
ਵਾਰਡਨ ਮੈਡਮ : ਵੀ ਸੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਮੇਰਾ ਵੀ ਮਿੱਤਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਗਈ ਨਹੀਂ।
ਲੜਕੀ  : ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂ ਕਿ ਨਾ ਜਾਵਾਂ?
ਵਾਰਡਨ ਮੈਡਮ : 15 ਮਿੰਟ ਹੀ ਲਾਈਂ, ਮੇਰੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇਵੀਂ।
ਲੜਕੀ  : ਮੈਡਮ ਧੰਨਵਾਦ, ਮੈਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਆਵਾਂਗੀ।

ਮੋਬਾਈਲ : 98141-13338

18 Oct. 2018

ਪਹਿਲਾਂ ਏਕੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ... - ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅੰਗ-ਸੰਗ

ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਬਾਕਾਇਦਾ ਇਹ ਕਾਇਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦਮ-ਕਦਮ 'ਤੇ ਚੋਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਵੀ। ਵੋਟਾਂ ਅਤੇ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਰਦਾ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਈ ਬਹੁਮੱਤ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨੇਤਾ ਚੁਣਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠੇ। ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੋਣ ਦਾ ਅਮਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
       ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਚੋਣ ਦਾ ਅਮਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਾਸਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਅਜਿਹੇ ਵਰਤਾਰੇ  ਵਿੱਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਬੜ ਦੀ ਮੋਹਰ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ।
       ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਭਾਵਨਾ ਕਾਇਮ ਨਾ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹੱਤਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਵੀ। ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹਾ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਅਮਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਚੋਣ, ਕਾਇਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ।
        ਜਿਸ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਚੋਣ ਲੜਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਖਿੱਲਰਨ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੇ, ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਦੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁ ਪੈਂਤੜੇ ਅਪਣਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਫੇਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਨੇਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
     ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਏਕਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹਂਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੱਤਭੇਦ ਬਣਦੇ-ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਅਕਸਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਂਅ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਅਤੇ ਮੱਤਭੇਦ  ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
        ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਮੋਹਰੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਰਥਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਏਕਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਕੁ ਤੱਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨੀ ਕੱਚੀ-ਪਿੱਲੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਿਰਣਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਅਜੇ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਵਰਤਾਰਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
      ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੜ੍ਹ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮੱਰਥਕਾਂ ਦਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ-ਮਰੋੜਨਾ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇੱਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ। ਕਈ ਥਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ। ਫੇਰ ਵੀ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਕਾਇਮ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਅਵੇਸਲੀ ਨਹੀਂ।
       ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਹਰਾ 'ਕਾਂਗਰਸ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ' ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਕਬੂਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੀ ਬਾਰੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਮਜਬੂਰੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਮਲੇਬਾਜ਼ੀ ਵੀ, ਪਰ ਇਹ ਕੋਈ ਸਦਾਚਾਰਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਾਹਰਾ ਟੰਗਿਆ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
       ਵੀਹ ਸੌ ਚੌਦਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਭੋਗ ਰਹੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਜਪਾ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਤਾਂ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕ-ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਮੁਲਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਕਾਲਾ ਧਨ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬੰਦ ਹੋਈ ਚੁਆਨੀ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਵਾ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿੱਚ 15-15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇ। ਉੱਪਰੋਂ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂਜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਜੀ ਐੱਸ ਟੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਵਪਾਰੀ-ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਜਿਹੇ ਫਸੇ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਏਨੀ ਵਧ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਬੂ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।  ਪੈਟਰੋਲ ਤੋਂ 90 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਏਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਏਨੀ ਘਟ ਗਈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਨ ਡਾਲਰ 72 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ। 500 ਤੱਕ ਰਹੀ ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਹੁਣ 900 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
      ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਦਿਲੋ-ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਵੋਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੇਲੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਭੋਗ ਰਹੀ ਭਾਜਪਾ 2019 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਝੱਲੇ ਹਨ, ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗ ਸਕੀ। ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਫ਼ਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਦੀ ਤਲਖ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ, ਕਿੳਂਂਕਿ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਬੰਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀ ਠੰਢੀ ਪਈ ਧੂਣੀ ਮੁੜ ਮਘਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਾ। ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸਹਿਜ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਕੁਥਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਾਂ ਵੀ । ਯੂ ਪੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰਾ ਖੰਡ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ  ਵਿੱਚ ਜੇ ਹਲਚਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹਕੂਮਤ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ।
      ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਥੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਤਾਣ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਉਂਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਪਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਛੱਡ ਗਈਆਂ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਪਰ ਤੋਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਯੂ ਪੀ ਅੰਦਰ ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਚਮਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕੀ। ਧਰਮ ਦਾ ਲਬਾਦਾ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਜਾਤ-ਪਾਤ ਨੇ ਮੱਤ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦਾ ਦਮ ਘੁਟਣਾ, ਘਟਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਗੋਆ ਵਰਗੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਾਲ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਆ ਰਹੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਰੌਚਿਕ ਹੋਣਗੀਆਂ।
       ਉਧਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਏਕੇ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰ ਕੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਯੂ ਪੀ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲਾ, ਉੱਤਰਾ ਖੰਡ, ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਧਿਰ ਜੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਏਕਾ ਕਰ ਗਈ ਤਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਫਸਵੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਕੁਰਸੀ ਮੱਲਣ ਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਜਤਨ ਜਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਮੱਤ ਕਾਇਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਾ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਐਲਾਨਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਚੁਣੇ ਗਏ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰਾਂ 'ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਵੋਟਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਅ ਸਕਣ। ਜਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਇਸ ਫਾਰਮੂਲੇ  'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਏਕਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗੀ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਆਂ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪਾਰਟੀ ਕੋਲ ਬਹੁਮੱਤ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਉਸੇ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਤਰਜੀਹ ਏਕੇ ਦੀ ਹੋਵੇ।

ਲਤੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ-ਮੋਹਰਾ

ਨੇਤਾ : ਮੁਲਕ ਬਹੁਤ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਗਿਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਹਿਰਾਂ-ਬਹਿਰਾਂ ਹਨ।
ਪੇਂਡੂ : ਪਰ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ ਵੀ ਔਖੀ ਹੋਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ?
ਨੇਤਾ : ਅਰੇ ਭਾਈ, ਰੋਟੀ ਕਿਉਂ ਖਾਤੇ ਹੋ, ਡਬਲਰੋਟੀ ਖਾਇਆ ਕਰੋ।

ਸੰਪਰਕ : 98141-13338
04 Oct. 2018

ਸੁਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਵਿਕਾਸ ਦਿੱਸਦਾ ਨਹੀਂ  - ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅੰਗ-ਸੰਗ

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਹੁਕਮਰਾਨ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਮੁਲਕ ਵਿਚਲੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਦਿੱਸਦਾ ਨਹੀਂ। ਦਿੱਸੇ ਤਾਂ ਜੇ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੁਭਾਉਣੇ ਵਾਅਦੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
      ਸੜਕਾਂ, ਨਹਿਰਾਂ, ਪੁਲ, ਬੱਸ ਅੱਡੇ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ઠਦਾ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਕੁਝ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਸਮਝ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਢੰਡੋਰਾ ਪਿੱਟਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
      ਗਲੀਆਂ-ਨਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰਨੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸੁਧਾਰ ਕੇ ਫੁੰਕਾਰੇ ਮਾਰਨੇ ਅਕਲਮੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰ ਕੀ ਕਰੇਗੀ? ਇਹ ਤਾਂ ਆਮ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਲਾਹਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੀਵਰੇਜ ਵਿਛਾਉਣਾ, ਬਿਜਲੀ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਘਰ-ਘਰ ਪੁਚਾਉਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਨ ਨਹੀਂ ਜਤਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।ઠ
      ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੇ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਨੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਵਿਦਿਆਲੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਮਾਪੇ ਫੇਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਸਰਫ਼ੇ ਦੀ ਵੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
     ਦੇਸ ਦੀ ਗੱਲ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦਿਆਂ ਇਕੱਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਬੇਆਸ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਵੀ। ਘਰ-ਘਰ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦੇ ਕੀਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਲੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਨਸ਼ੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ।
   ਹਸਪਤਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਰੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਨਾ ਡਾਕਟਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ। ਫੇਰ ਉਹ ਕੇਹੇ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਕੇਹੇ ਅਰੋਗ ਕੇਂਦਰ, ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਣ?
        ਗ਼ਰੀਬ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਕਤ ਸਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਗ਼ਰੀਬੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਹੀ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਖ਼ਰਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਗੋਂ-ਪਿੱਛੋਂ ਦਾਲ-ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ઠਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬੌਧਿਕ ਕੰਗਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਣਦੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੱਸਦੀ ਵੀ।
         ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਜਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਜਿੰਨੇ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੋਣਗੇ, ਓਨਾ ਹੀ ਵੋਟਾਂ ਵੇਲੇ ਵੱਧ ਕੰਮ ਆਉਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਸਮਝੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਉਠਾਉਣਗੇ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
      ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੁਕਮਰਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਿਨੇ-ਦੀਵੀਂ ਲੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਚਾਰੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।ઠ
       ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮਾਫ਼ ਕਰਨੇ ਏਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣੇ। ਜੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹੇ ਕਰਜ਼ੇ ਆਪੇ ਉਤਾਰ ਦੇਣਗੇ। ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਅੰਞਾਈਂ ਲੁੱਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਸੌਖਿਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
      ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਕੇਵਲ ਸੁਣਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਦਿੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾ ਸਕੇ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਅੰਕੜੇ ਗਿਣਾਉਣ ਨਾਲ ਜਨਤਾ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਬਹਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਸਲ ਅਤੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।ઠ
      ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫੇਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਲਾਰੇਬਾਜ਼ੀ ਛੱਡ ਕੇ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੁ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੁੱਧੂ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਵਲ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਹੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ, ਸਗੋਂ ਸੱਚ ਦੀ ਸਰਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੱਚ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
       ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੇ ਦਮਗਜੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰਥਿਕ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣ, ਤਾਂ ਕਿ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਲਾਰੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਸੁਣਾਇਆ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਦਿੱਸਣਾ ਵੀ।ઠ


ਬੇਅਦਬੀ 'ਤੇ ਸਿਆਸਤ

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇਅਦਬੀ ਸਹਾਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਵਲ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਏਨਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ।
ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪੰਥਕ ਧਿਰਾਂ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਮੋਰਚਾ ਲਾਈ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੁ ਨਿਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਸਕਣਗੇ।ઠ
      ਹੁਣ ਇਸ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।ઠ
       ਜੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਕੀਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਉੱਤੇ ਬੋਲਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਅਮਨ-ਚੈਨ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੁ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਖ਼ਰਾਬ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਲਾਰਾ ਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ।
      ਸਰਕਾਰ ਅਕਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪਟਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੁ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕੇ।


ਲਤੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ-ਮੋਹਰਾ

ਮਿੱਤਰ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਵਿਸ਼ ਯੂ ਅਰਲੀ ਰਿਕਵਰੀ।' ਉਸ ਦੇ ਬੈਠਿਆਂ ਹੀ ਬੀਮਾਰ ਦਾ ਗਵਾਂਢੀ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਬੀਮਾਰ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, 'ਬਈ ਜ਼ਰਾ ਚੰਗਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ, ਇਸੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ।'

ਸੰਪਰਕ : 98141-13338

27 Sept. 2018

ਤਲਖ਼ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਭੜਕਾਹਟ ਦੇ ਸਾਏ 'ਚ ਉਦਾਸ ਹਾਲਾਤ - ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅੰਗ-ਸੰਗ

ਹਰ ਪਾਸਿਉਂ ਤਲਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ। ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਰੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ, ਗੁਰੂਆਂ-ਪੀਰਾਂ, ਸੰਤਾਂ-ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਸੀਲੇ ਬੋਲ ਜਿਵੇਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹੋਣ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਕਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਫ਼ਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਨੇ ਫੜ ਲਈ। ਇਹ ਕੇਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁੱਪ ਪੱਸਰ ਗਈ! ਜਿਹੜੇ ਬੋਲ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਖੋਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਠਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਜੁਰਅੱਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੇ ਜਬਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਅਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੱਗੇ ਸਵਾਲ ਬਣ ਕੇ ਤਾਂ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਹੁਕਮਰਾਨ ਤਿਆਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਕੇ ਗੱਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਵਾਂਗ ਤਲਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭੜਕਾਹਟ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਤਨਾਅ ਵੀ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਉਦਾਸ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੇਆਸ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਮਾਯੂਸ। ਇਹ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਜਿਹੜੇ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਣਗਹਿਲੇ ਵੀ ਹਨ ਬੇਰਹਿਮ ਵੀ। ਉਹ ਹੁਕਮਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਵਰਗੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ, ਕਿੳਂਂਕਿ ਉਹ ਜਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਦਮਗਜੇ ਤਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੱਚ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੰਥਕ ਧਿਰਾਂ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਗੱਜ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਦਲ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨੁੱਕਰੇ ਲੱਗ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਮੌਕੇ ਸਿਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾ ਸਕੇ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਾਰੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਰਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਆਪ ਸਹੇੜੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਮੋੜਨ ਜੋਗੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਰਹੀ ਤਾਂ ਹਿੰਮਤ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਪੱਲੇ ਜਾ ਪਏ। ਆਪ ਤਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਖ਼ੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਗਏ। ਸਰਕਾਰ ਡਫ਼ਲੀ ਤਾਂ ਵਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ। ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਖੁਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣਗੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕਿਸਾਨੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਨਿੱਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਉਦਾਸੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਔਖੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਿਸਾਨ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਲਈ ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸਰਨਾ।
ਉਦਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਹੀ ਨਹਂਂ ਛੱਡ ਰਹੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਂਵਿਦਿਆਲੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਹੜੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਰਿਆਦ ਸੁਣੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਵਾਰੀ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗੀ। ਲੰਮੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋਏ ਵਿਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਿਆ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਰਮਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਖ਼ਬਰ ਉਦਾਸ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਵੀ।
ਵੀਹ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋ ਗਈ। ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇਹ ਘੋਰ ਅਪਰਾਧ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਲੂੰਧਰ ਗਿਆ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਕੁਰਲਾ ਉੱਠੇ। ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਬੇਅਦਬੀ ਕੌਣ ਕਰ ਗਿਆ। ਮੌਕੇ ਦੀ ਬੁਗ ਸਰਕਾਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਟਾਲ-ਮਟੋਲ ਵਾਲੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਪੰਥਕ ਧਿਰਾਂ ਮੋਰਚਾ ਲਾ ਕੇ ਬਹਿ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਭੜਕਾਹਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਤਨਾਅ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਪੰਥਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੈਠਿਆਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਕੌਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਦੋ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪੰਥਕ ਧਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲਖ਼ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰੈਲੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਧਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕਿੱਧਰ ਨਾ ਜਾਣ। ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਢੋਹੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
ਰੈਲੀਆਂ ਦਾ ਉਹ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਹੀ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਦਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਦਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਨਿਘਾਰ ਵਧ ਗਿਆ। ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਲੋਕ ਬਾਦਲਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਮੱਕੜ ਯੱਕੜ ਤੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕਿਰਨਜੋਤ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ 'ਚੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬ੍ਰਹਮਪੁਰਾ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੌਰ ਤਾਂ ਬਾਦਲਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਿਆ। ਵਿਚਾਰਾ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭੂੰਦੜ ਚਮਚਾਗਿਰੀ ਦੀਆਂ ਆਖ਼ਰੀ ਨੀਵਾਣਾਂ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਚਾਪਲੂਸੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਏਨੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਝਿਆ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਪੈ ਗਈ।
ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਏਨਾ ਵਧਿਆ ਕਿ ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ਬਾਹਰੋਂ ਆ ਗਏ। ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਕਾਲੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਧਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਲੁੱਟੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬਬੰਦੀ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਠੇਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨਿੱਤ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੀ ਕਦਮ ਨਾ ਪੁੱਟ ਸਕਿਆ। ਹੁਕਮਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਕਦੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਦੇ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਪੁੱਟਦੇ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੌਂਹਾਂ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਗਏ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨਸ਼ੇੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਬੰਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ। ਨਿੱਤ ਹੁੰਦੇ ਉਦਾਸ ਹਾਲਾਤ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ।
ਉਦਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਵੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਧ ਗਿਆ। ਨਿੱਤ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇਸ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਚੂਹੇਦਾਨੀ ਵਿੱਚ ਫਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਮੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਘੁਣ ਵਾਂਗ ਖਾ ਰਹੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਕਾਲੀ ਕੰਨੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇਣ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਰਬੜ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਵਾਂਗ ਵਧਦਾ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁੰਗੜਨ ਦਾ ਨਾਂਅ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਸਖ਼ਤੀ ਬਿਨਾਂ ਮੇਜ਼ ਹੇਠੋਂ ਹੁੰਦੀ ਆਮਦਨ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਉੱਠੀ ਸੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ। ਕੇਰਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਖੇਰੂੰ-ਖੇਰੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਝਾੜੂ ਦਾ ਤੀਲਾ-ਤੀਲਾ ਬਿਖਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਹੀ ਪਾਰਟੀ ਕੇਵਾਲ ਦੋਫਾੜ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਤਿਫਾੜ ਹੋ ਗਈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਵਿਧਾਇਕ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਫੇਰ ਧਰਮ ਦੇ ਵੀਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇਪੁਰ। ਕਦੇ ਛੋਟੇਪੁਰ ਨੇ ਵੱਡੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਲਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾ ਕੇ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਜਤਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਥੁੱਕਿਆ ਮੁੜ ਨਾ ਚੱਟੇ। ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਅਜੇ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਲੇਲ੍ਹੜੀਆਂ ਕੱਢ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੇ ਇਹ ਬਾਜ਼ ਨਾ ਆਈ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ। ਅਜੇ ਇਹੀ ਕੁਝ ਲੱਗਦੈ।
ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਾਲੇ ਵਿਧਾਇਕ, ਵਲੰਟੀਅਰ, ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ, ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਛੋਟੇਪੁਰ ਅਤੇ ਬੈਂਸ ਭਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਮੁਤਵਾਜ਼ੀ ਬਦਲ ਵੀ ਦੇ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਵੀ ਹੋ ਸਕਣਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਗਾਂਹ-ਵਧੂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਜ ਮਾਰ ਲੈਣ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝਾੜ-ਝੂੜ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤਰਨ ਲਈ ਆ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਛੁਪਿਆ ਜੁਝਾਰੂਪੁਣਾ ਮੁੜ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰਨ ਲੱਗ ਪਵੇਗਾ।
ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਹਿਰਦ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੁਕਮਰਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਸਭ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੁੱਟੇ ਬਗ਼ੈਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਫਲਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਖ਼ਾਲੀ। ਲੋਕ ਬੇਵੱਸ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਦੇ ਚੁੱਪ। ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਖੇਡਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਰੈਲੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਇੰਜ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਖੇਲ੍ਹ-ਖੇਲ੍ਹ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹੋਣ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਅਭੱਦਰ ਸ਼ਬਦ, ਬੋਲ-ਕੁਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦੇ। ਅਜਿਹੇ ਤਾਅਨੇ-ਮਿਹਣੇ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਤਲਖ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤਲਖ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਬਗ਼ੈਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਮਾਹੌਲ ਤਨਾਅ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭੜਕਾਹਟ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਭੁਗਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਜਾਗ ਪੈਣ, ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸਹੀ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣ, ਸੱਤਾ ਦੇਣ, ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਤਲਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਤਨਾਅ, ਭੜਕਾਹਟ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਣ।

ਲਤੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ-ਮੋਹਰਾ
ਪ੍ਰਚਾਰਕ : ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਲੇ 'ਚ ਠਰਨਾ, ਗਰਮੀ ਦੀ ਤਪਸ਼ 'ਚ ਸੜਨਾ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦਾ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣਾ ਕਰਮਾਂ ਦਾ
ਫਲ ਹੈ।

ਅਮਲੀ  : ਤਦ ਫੇਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਜੱਜ ਕਨੂੰਨ ਦਾ ਫ਼ਲ ਕਿਉਂ ਦੇਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਸੰਪਰਕ : 98141-13338

24 Sep. 2018

ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਲਾਮਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ - ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅੰਗ-ਸੰਗ

ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਰਦਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨੇ ਦੁਆਲੇ ਗੇੜੇ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਉੱਠ ਸਕਿਆ। ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਕੋਈ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਸੌਖਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
      ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਲੋਕਤੰਤਰ ਕਿਸ ਬਲਾਅ ਦਾ ਨਾਂਅ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਵੇਗਾ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਜਿਹੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਈਵਾਲ ਵੀ ਹਨ, ਲਾਹੇਵਾਲ ਵੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਵਿੱਦਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਵੀ।
      ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਬਗ਼ੈਰ ਦੇਸ਼, ਸੂਬੇ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਆਮ ਜਿਹੀ ਸਿਆਣਪ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਿਆਸਤ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਕੀ, ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ।
     ਗ਼ਰੀਬੀ ਨੇ ਮੁਲਕ ਮਾਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਾਂਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਈ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਝੁੱਗੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਧਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਹੁ-ਮੁੱਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਚਾਰ ਜੀਆਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ 300 ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
     ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿੳਂਂਕਿ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਵੇਂਪਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਵੀ। ਜਿਹੜੇ ਬੇਵੱਸ ਗ਼ਰੀਬ ਆਪਣਾ ਮਕਾਨ ਤੱਕ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਕੀਮ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਬਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ।
      ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ, ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਮਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ, ਜਦ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਪਕਿਆਈ ਹਾਸਲ ਹੋ ਸਕੇ।
      ਅਗਲੀ ਅਲਾਮਤ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕੰਗਾਲ ਵੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸਥਾਨ ਕਿਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉੱਥੇ ਰੱਬ ਨੇ ਕੀ ਲੈਣ ਆਉਣਾ?
      ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਕੋਈ ਆਧਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਦੀ ਵੰਡ-ਪਾਊ ਅਤੇ ਅਸਾਵੀਂ ਸੋਚ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਰੰਗਿਆ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਆਪ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦਾ।
      ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਗਲਬਾ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਏਨਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਬ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵੀ ਕੇਵਲ ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬਹੁਤੀ ਹੋਵੇ। ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚੁਣ ਹੋਇਆ ਧਰਮੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰੇਗਾ।
      ਜਾਤ-ਪਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਲਾ ਸਮਾਜ ਅੱਗੇ ਉੱਪ-ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਭੇਗਾ ਲੋਕਤੰਤਰ?
      ਰਾਜਸੀ ਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਮੰਡਿਆਂ-ਪੂੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦਿਆਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਧੜੇ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ-ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਖੱਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਹਾਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਗੋਤੇ ਖਾਣ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
     ਲੋਕਾਂ 'ਚੋਂ ਉੱਠੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਅਲਾਮਤਾਂ, ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਊਣਤਾਈਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਪਰ ਬਿਆਨੀਆਂ ਅਲਾਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨ ਤਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗ ਕੇ ਤੁਰ ਪੈਣਗੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਲਾਮਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪਵੇਗਾ।
     ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਜਿਹੀ ਅਲਾਮਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਖਸ਼ਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਧਰਮ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮਾਇਆ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗਹਿਣੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੁ ਉਸ ਦੇ ਇਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਰ ਕਹਿਣ ਵਾਂਗ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ।
ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਹੱਕਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੱਕ ਮਿਲਣ, ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਪਰ ਨਾ-ਹੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੱਕਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ।
     ਹਾਂ, ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਏਨਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਹਰ ਹੀਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਹ ਨਾ ਜਾਗੇ, ਜੋ ਬਾਅਦ 'ਚ ਵਿਦਰੋਹ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਤਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਲਾਮਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇਗਾ।

ਲਤੀਫ਼ੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ-ਮੋਹਰਾ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਰਤ ਕੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਈਜਾਦ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਣਵਿਗਿਆਨਕ ਕਮਾਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਟੇਵੇ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਸੰਪਰਕ : 98141-13338

19 Sep 2018