Dr Balvir Mannan

ਸਤਰੰਗੀਆ ਚੋਲ਼ਾ - ਡਾ. ਬਲਵੀਰ ਮੰਨਣ

ਚੋਲ਼ਾ ਮੇਰਾ ਸਤਰੰਗੀਆ, ਸਤਰੰਗੀਆ, ਵਿੱਚ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਡੋਰਾਂ
ਕਾਲ਼ਖਾਂ 'ਚ ਆਣ ਡਿਗਿਆ, ਆਣ ਡਿਗਿਆ, ਇਹਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ ਕਾਲ਼ਖੀ ਲੋਰਾਂ।
ਰੰਗ ਮੈਨੂੰ ਚੇਤੇ ਆਂਵਦੇ, ਚੇਤੇ ਆਂਵਦੇ, ਜਦ ਜਦ ਮੈਂ ਇਕੱਲੜੀ ਹੋਵਾਂ
ਦਿਲੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਧੂਹ ਪਾਂਵਦੇ, ਧੂਹ ਪਾਂਵਦੇ, ਫਿਰ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੋਵਾਂ।
ਕਿੱਧਰੋਂ ਨਾ ਰੰਗ ਲੱਭਦੇ, ਰੰਗ ਲੱਭਦੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਢੂੰਢਿਆ ਸਭੋ ਜ਼ਮਾਨਾ
ਹੋਰ ਸਗੋਂ ਦੇਣ ਕਾਲ਼ਖਾਂ, ਦੇਣ ਕਾਲ਼ਖਾਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਿਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜਾਵਾਂ।
ਚੋਲ਼ਾ ਐਸਾ ਤੱਕ ਤੱਕ ਕੇ, ਤੱਕ ਤੱਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਅੱਖੀਆਂ 'ਚੋਂ ਨੀਰ ਵਗਾਵਾਂ
ਕਿੱਧਰੇ ਨਾ ਢੋਈ ਮਿਲ਼ਦੀ, ਢੋਈ ਮਿਲਦੀ, ਜੀ ਮੈਂ ਕਿਸ ਥੀਂ ਰੰਗ ਲਿਆਵਾਂ।
ਰੋਂਦਿਆਂ ਦੀ ਕੂਕ ਸੁਣ ਲਈ, ਕੂਕ ਸੁਣ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪਿਆਰੇ
ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਆਸਰਾ, ਦਿੱਤਾ ਆਸਰਾ, ਦਿੱਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰੇ।
ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਰੰਗ ਲੱਗ ਗਏ, ਰੰਗ ਲੱਗ ਗਏ, ਰਹੀ ਕਾਲ਼ਖ ਮੂਲ ਨਾ ਬਾਕੀ
ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਲ਼ਾ ਰੰਗਿਆ, ਚੋਲ਼ਾ ਰੰਗਿਆ, ਐਸੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਤਾਕੀ।
ਯੁੱਗੋ ਯੁੱਗ ਜੀਵੇ ਸਤਿਗੁਰ, ਜੀਵੇ ਸਤਿਗੁਰ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਜਲੇ ਕਰਦਾ
ਗੁਰਾਂ ਬਿਨਾ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰਿਓ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰਿਓ, ਚੋਲ਼ਾ ਕਾਲ਼ਖਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੜਦਾ।
(ਡਾ. ਬਲਵੀਰ ਮੰਨਣ)
94173-45485

ਠੰਢੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ - ਡਾ. ਬਲਵੀਰ ਮੰਨਣ

   ਠੰਢੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ, ਏਸ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵਗ ਰਿਹਾ ਕੌਣ!
   ਸਈਓ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੱਚ ਆਖਦੀ, ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸ਼ਾਹ।
   ਮਿੱਠੀ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਚਲਦੀ, ਏਸ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਕੌਣ!
   ਸਈਓ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੱਚ ਆਖਦੀ, ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਨੂਰਾਨੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹ।
   ਮਿੱਠੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਜਦੋਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖੜਕਦੇ ਨੇ ਪੱਤੇ
   'ਵਾਜਾਂ ਜੋ ਪਖੇਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਤ ਤੱਕਿਆ ਬਸੰਤ ਵਾਲੀ ਰੁੱਤੇ
   ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਸਾਰੇ ਤੁਰਦੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਰਾਹ।
   ਸਈਓ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੱਚ ਆਖਦੀ ૴।
   ਚਾਨਣੀ ਦਾ ਰੰਗ ਓਸਦਾ ਅਤੇ ਧੁੱਪਾਂ 'ਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਉਹ
   ਰੰਗ ਫੁੱਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਉਹਦੇ ਦੱਸਣ ਲਿਬਾਸਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਛੁਹ
   ਮਿੱਟੀਆਂ 'ਚ ਮਹਿਕ ਓਸਦੀ ਜਿਹੜਾ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਅਗਮ ਅਥਾਹ।
   ਸਈਓ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੱਚ ਆਖਦੀ, ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸ਼ਾਹ।
(ਡਾ. ਬਲਵੀਰ ਮੰਨਣ)
94173-45485

ਚਿੱਠੀ, ਆਪਣੀ ਰੀਨਾ ਦੇ ਨਾਂਅ! - ਡਾ. ਬਲਵੀਰ ਮੰਨਣ

ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ! ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਤੇਜ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਬੀਤੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸਾਡੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਘਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਵਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਘਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਤੇਰੀ ਦੇਹ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਸੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣ ਬੈਠੀ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਦੇਹ 'ਤੇ ਵੱਟ ਪੈ ਗਏ ਨੇ। ਤੇਰੀ ਦੇਹ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ, ਇਸਦੀ ਲਚਕਤਾ ਇਸ ਘਰ ਦੀ ਜੀਵੰਤਤਾ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ-ਸੰਘਣੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਕਾਲ਼ਾ ਰੰਗ ਇਸ ਘਰ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤੇ ਛੱਤਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਖਰ ਕੇ ਪਸਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕਾਲ਼ੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਸਮੋਏ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਨੇ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਨ -ਤੇਰੀ ਲਗਨ, ਤੇਰੇ ਸਮਰਪਣ ਸਾਹਵੇਂ ਝੁਕਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਉਪ-ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਖੜ ਕੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ 'ਤੇ ਸੋਹਣਾ-ਸੋਹਣਾ ਜਾ ਬਿਸਤਰਿਆ ਹੈ।
ਪਿਆਰੀ! ਤੇਰੇ ਸਫ਼ੈਦ ਹੋ ਰਹੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਬੜੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਂ, ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈਆਂ ਪਰ ਦਿਲ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਣ-ਪਾਈਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦੈ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਚਿੱਟਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਐ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ, ਤੇਰੇ ਵਿਆਹੀ ਆਈ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਕਾਲ਼ੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ, ਬੜਾ ਕਾਲ਼ਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ, ਤੇਰੀ ਸੁੱਚੀ ਲਗਨ ਦੀ ਸਮਝ ਪੈਣ ਲੱਗੀ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਇਹ ਚਿਟੱਤਣ, ਇਸ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਸੁੱਚਾ ਅਕਸ ਵਸਣ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਰਨਾ ਐਸਾ ਮੈਂ ਪਹਿਲੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਾਂ।
ਉਹ ਪ੍ਰਿਯ! ਇਸ ਘਰ ਵਿਚਲੀ ਹਰਕਤ; ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੱਸਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੇਡਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਹੈ। ਵਰਨਾ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਕਦੇ ਘਰ ਨਾ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਇਹ ਘਰ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੋਈ ਰੁਮਕਣ ਨਹੀਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਹਾਸਾ ਨਹੀਂ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਕਨੋਾ-ਕਨੋਾ ਚੁੱਪ। ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਆਖਿਆਂ ਜੇ ਬੱਚੇ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਵੀ ਪੈਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਉਹ ਚਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ૶ਜੋ ਤੇਰੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ -ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਅ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਘਰ ਦਾ ਵਾਧੂ ਜਿਹਾ ਸੰਚਾਲਕ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਅਸਲ ਚਾਲਕ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਨਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਘਰ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਚੱਲੇ, ਕਿਉਂਜੋ ਟੀਕਾ-ਟਿੱਪਣੀ ਨਾ ਰਹੇ, ਵਾਧੂ ਦੀ ਦਖ਼ਲ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾ ਰਹੇ; ਮੈਨੂੰ ਇੰਞ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ, ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ, ਤੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਪ੍ਰਤਿ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ।
ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਆਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਘਰ ਨਿਰਜਿੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਆਣੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀਰਾਨੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹਾਰਾਂ ਆਣ ਆਲ੍ਹਣੇ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਮੌਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਸ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਸੀ ਪਰ ਤੇਰੀ ਲਗਨ, ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ, ਤੇਰੇ ਤਿਆਗ ਨੇ ਅੱਜ ਸਭ ਮੇਰੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਇਸ ਭਰੀ ਹੋਈ ਝੋਲੀ ਵਿਚਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਲਾਲ 'ਤੂੰ' ਹੈਂ।

(ਡਾ. ਬਲਵੀਰ ਮੰਨਣ)
ਮੋਬ. 94173-45485